Skip to content
English
Task
Additional content

Barkh teknologije-faagine

Daelie edtjh barkoe-faageles teemine teknologije-faageste barkedh. Datne edtjh darjoemassem veeljedh jïh barkoe-buerkiestimmiem (loggem) tjaeledh.

1. Veeljh darjoemassem

Datne edtjh barkoe-prosessem/darjoemassem veeljedh jïh dam buerkiestidh. Digkedh lohkehtæjjine jïh veeljh teemam mejnie sïjhth barkedh. Darjoeh barkoe-buerkiestimmiem gusnie faage-maahtoem jïh sjiehteles faage-gïelem nuhtjh.

Mejnie barkedh?

  • vuajahtahkem dåvvodh

  • vuajahtahkem gorredidh

  • fiejliem ohtsedidh

  • skaadam dåvvodh

  • motovrem dåvvodh

  • guvviej- jïh buerkiestimmiej mietie barkedh

  • biehkieh ektiedidh

  • sjiehteles dïrregh jïh maskijnh utnedh

  • sjiehteles materijaalh jïh biehkieh utnedh

  • sjïehteles badtjah jïh ååljah utnedh

  • dåvvomem soejkesjidh

  • ryöknedh man dovres sjædta

  • jeatjah

Mij lea slahtjan?

Jis vuajahtahke tjöödtjesth jïh ij vielie juehtieh, v.g. skovtere, mij dellie slahtjan?

motovre, tsïhkije-plugge, bensijne-gïrse, åålja-gïrse, gieseme-gåårtenje/ variatovre-reemme, gaasse, heerrehke, stuvredahke, rigkie-skaavhtege, skovteren haartege, plåevhkeme-dåastojh, skovteren nuelie, skovteren beelhte, skovteren-jårresh, skovteren-letnieh, tjoevkese, jeatjah

Mah materijaalh jïh biehkieh daarpesjh?

staelie, ruevtie, plaaste, botnjesh, skruvvh, naevlieh, mudterh


Man jïjnje jallh man gellie dejstie materijaalijste jïh biehkijste daerpies?

Mah dïrregh jïh maskijnh daarpesjh?

naapere-maskijne, naaperh, batterije, botnje-tjoevtenje, botnje-ruevtie, baste, bastestahke, fæjloe, saakoe

Guktie darjodh?

botnjedh IV, noeredh IV, bastestidh, båeriehtidh, naepierdidh, sååkesjidh, tjoehpedh IV, riektiedidh, kråavvoedidh, fïjledidh, jalkesjidh, veajahtidh

Dievhtedh jïh gorredidh

Mejnie vuajahtahkem, v.g. skovterem, dievhtedh jïh guktie dam gorredidh jïh badtjadidh?

motovre-åålja, åålja-boehtele, åålja-taanke, bensijne, bensijne-lihtie, stulhtje, bensijne-taanke, badtja, badtja-nihpele

Man dovres?

Datne buektehth fiejliem jallh skaadam jïjtje dåvvodh?

Jis vuajahtahken stoere fiejlie jallh skaada, jïh datne ih buekthth jïjtje dam dåvvodh, dellie tjoerh vierhkiesæjjan dam seedtedh.

Dellie tjoerh dåvvomes-åasam goerehtidh jïh ryöknedh man dovres sjædta.

Seammalaakan jis datne tjoerh dåvvomes-biehkieh dongkedh. Ryöknh man dovres dah.

2. Guktie barkoe-buerkiestimmiem darjodh

Datne edtjh barkoe-prosessem/darjoemassem åehpiedehtedh jïh guvviejgujmie aaj vuesiehtidh maam darjoeh:

  1. Tjaelieh gåessie, gusnie jïh gie edtja barkemem/darjoemassem darjodh.

  2. Tjaelieh maam edtjh darjodh jïh man åvteste.

  3. Tjaelieh mah viehkievierhtieh mejtie utnedh jïh HMS-råajvarimmieh (healsoe, byjrese jïh jearsoesvoete).

  4. Vuesehth jïh soptsesth guktemeslaakan barkedh jïh vaelieh guvvieh mearan barkeminie.

  5. Tjaelieh jïh vuesehth maam darjoejih, guktemeslaakan darjoejih jïh maam tjoerih jeatjahtehtedh jïh orresistie darjodh.

  6. Tjaelieh jïh vuesehth guktie gåaradi jïh maam lïereme.

Vaeltieh guvvieh mearan barkeminie

Datne edtjh vuesiehtidh maam darjoeh jïh guktemeslaakan barkh. Vaeltieh guvvieh mearan barkeminie.

Mah sjïere faage-baakoeh daerpies?

Mah sjïere baakoeh daarpesjh? Tjaelieh dejtie, ohtsedh sjïehteles baakoeh (substantijvh), v.g.:

  • dåvvome, gïrse, kaabele, botnjesh, mudterh

Guktie edtjh darjodh? Tjaelieh guktemeslaakan darjodh, ohtsedh sjiehteles baakoeh (verbh), v.g.:

  • båeriehtidh, botnjedh, noeredh, sjïehtedidh, riektiedidh, kråavvoedidh

3. Tjaelieh barkoe-buerkiestimmiem (loggem)

1. boelhke

  • Aalkoe (daatove/tsåahka):

  • Orrijimmie (daatove/tsåahka):

  • Barkijen nomme/barkiji nommh:

  • Barkoe-sijjie/skuvle:

2. boelhke

  • Maam darjodh:

  • Man åvteste dam darjodh:

  • Guktie edtja sjïdtedh (barkemen/darjoemassen ulmie):

3. boelhke

  • Dïrregh/maskijnh mejtie utnedh:

  • Ïebnh/materijaalh mejtie utnedh:

  • Man jïjnjh/jïjnjem daarpesjh:

4. boelhke

  • Man dovres sjædta:

  • Guktemeslaakan darjodh:

  • HMS-råajvarimmieh (healsoe, byjrese jïh jearsoesvoete):

5. boelhke

  • Maam darjoejih (datne/dov dåehkie):

  • Maam tjoerih jeatjahtehtedh/ jeatjahlaakan darjodh:

  • Maam tjoerih orrestistie darjodh:

6. boelhke

  • Guktie minngemes sjïdti:

  • Guktie tuhtjh gåaradi:

  • Maam lïereme:

4. Vaestedh

  1. Guktie gåaradi barkoe-buerkiestimmiem (loggem) tjaeledh? Mij lij aelhkie, mij lij geervebe? Buerkesth man åvteste.

  2. Datne jienebh baakoeh daarpesjih mah eah åarjel-saemien baakoe-gærjine gååvnesh?

  3. Mah lööneme-baakoeh datne daarpesjih?

  4. Naan orre seerkeme-baakoeh jïjtje darjoejih?

Daesnie nuhteligs litteratuvrh:

Bye, A. & Jåma, B. Å. (2020). Mijjien skovterh – Skuterhistorier – Fortellinger fra sørsamisk reindrift i går og i dag. Fagtrykk.

Olofsson, C. (2007). Gåessie dah jeatjebh åerieminie – naemhtie soptsesovvin Jïjnjevaereste. (G. Persson, Gärjan jarkoestäjja). Gullers Förlag.

Written by Marit M. Fjellheim.
Last updated 03/22/2026