Hopp til innhold
Bokmål
Fagstoff
Oppgave
Interaktivt innhold
Lyd

Saemien vaarjoeh

Her lærer du om samiske klær og om påkledning. Du lærer om "gapta" eller "gåptoe", "gaeptie" – den sørsamiske kofta med tilbehør.

Daelie lïerh

Nå lærer du

  • navn på tilbehør til den sørsamiske gapta

  • litt generelt om gapta

1. Goltelh jïh lïerh

2. Giesieh baakojde

3. Giesieh klaeriej nommh

Dra navnene på fargene til riktig sted.

4. Mij reaktoe aerpievuekien mietie?

Hva er riktig og feil, ifølge tradisjonen? Trykk på riktig svar.

Baakoeh
utnedh I
å bruke; ha

5. Goltelh jïh lohkh

Meerje Raasten Rastah festivaalese båateme. Dïhte orre gaptam åådtjeme jïh aavode voestes aejkien dam tsaekedh. Aanna aaj diekie båateme jïh Meerje daajra Aanna aaj gaptam åtna.

Datne gaptam meatan vaalteme

0:00
-0:00
Lyd: Toini Bergstrøm, Helen Blind Brandsfjell / CC BY-SA 4.0

Meerje: Datne gaptam meatan vaalteme?

Aanna: Nov leam, gaptam daennie stoere veaskosne åtnam.

Meerje: Edtjh gaptam tsaekedh daan iehkeden?

Aanna: Jaavoe, vïenhtem gaajhkh gaptam tsaekieh gaskebiejjien-beapmose.

Meerje: Dellie manne aaj gaptam tsaakam.

Vaestedh

  1. Gie orre gaptam åådtjeme?

  2. Gusnie Aannan gapta?

  3. Meerje edtja gaptam tsaekedh? 

  4. Aanna aaj edtja gaptam tsaekedh?

6. Laavenjasse

Buerkiestimmie

Når man forteller at noe allerede er gjort eller har skjedd, står verbet i perfektum, slik som her:

Meerje (lea) båateme.
Meerje har kommet.
Datne gaptam meatan vaalteme?
Har du tatt med "gapta"?
Dïhte orre gaptam åådtjeme.
Hun har fått ny "gapta".

7. Goltelh, lohkh jïh vaestedh

Maam gaptide tsaekedh?

Aanna göökte gaptah meatan vaalteme. Daelie ij daejrieh maam gaptide edtja tsaekedh.

Mov leah göökte gaptah meatan

0:00
-0:00
Lyd: Toini Bergstrøm, Helen Blind Brandsfjell / CC BY-SA 4.0

Aanna: Mov leah göökte gaptah, im daejrieh maam gaptide edtjem tsaekedh.

Meerje: Magkerh gaptah dov?

Aanna: Akte ålloe-tyjjeste, dïhte mubpie bomulle-tyjjeste.

Meerje: Magkerh dellie klaerieh dej?

Aanna: Dïhte ålloe-tyjjeste plaave, dïhte mubpie provne-laaketje.

Meerje: Åadtjoem vuejnedh?

Aanna: Nov sån.

Meerje: Manne tuhtjem dïhte plaave joekoen tjaebpie dutnjien.

Aanna: Dellie manne dam plaavem tsaakam.

Vaestedh

  1. Man gellie gaptah Aannan?

  2. Magkerh klaerieh gaptaj?

  3. Mij gaptide Meerje tuhtjie joekoen tjaebpie Aannese?

  4. Maam gaptide Aanna tsaaka?

8. Laavenjasse

9. Lohkh

10. Tjaelieh

Krïhke jïh Pïere aaj Plaassjese båateme, Raasten Rastah festivaalese. Dah guaktah gaptam aaj meatan vaalteme. Tjaelieh soptsestallemem dej guaktaj gaskemsh.

11. Åehpiedehtieh

Darjoeh åehpiedehtemem.

Til høsten skal du på din første språksamling. Skriv en presentasjon om deg selv og bruk passende bilder. Nedenfor finner du aktuelle punkter å skrive om.

Tsiehkieh dov bïjre:

  • Guktie dov nomme

  • Man båeries

  • Gusnie jïh guktie årroeminie

  • Dov fuelhkien bïjre

  • Mejnie dov fuelhkie barkeminie

  • Dov gåetie-dyjrh, guktie leah

  • Maam lyjhkh darjodh

  • Guktie dov biejjieh

  • Dov skuvlen bïjre

  • Maam lohkh

  • Mah beapmoeh lyjhkh

  • Mah vaarjoeh lyjhkh

  • Dov eejehtimmien bïjre

  • Dov voelpi bïjre

  • Jeatjah

Skrevet av Marit M. Fjellheim, Mona Fjellheim og Maria Kråik Stenfjell.
Sist oppdatert 08.04.2026