Feriepengar
Feriepengar
![Småbåt som har ankra opp i fjordlandskap. Foto.](https://api.ndla.no/image-api/raw/sy73a852.jpg?width=1024)
Feriepengane skal vere minimum 10,2 prosent av det ein har fått som lønn året før ferien blir avvikla minus feriepengar dette året. (Det blir ikkje utbetalt feriepengar av feriepengar.) Arbeidstakarar over 60 år har rett på minimum 12,5 prosent.
Vi skal bruke eit rekneark til å rekne ut feriepengane. Vi ønskjer eit rekneark vi kan bruke fleire gonger, der vi vil endre på så lite som mogleg for kvar gong vi skal leggje inn ei ny lønn. Utfordringa er at prosentsatsen for feriepengane varierer med alderen til arbeidstakaren.
Med funksjonen HVIS() vil reknearket fungere slik: Dersom alderen er over 60 år, bruker vi 12,5 prosent i utrekninga. Elles bruker vi 10,2 prosent i utrekninga. Funksjonen bruker vi slik:
HVIS(Vilkår; Gjer slik dersom vilkåret er oppfylt; Gjer slik dersom vilkåret ikkje er oppfylt)
Vilkår: I dømet her kan vilkåret vere at alderen er større enn 60.
Gjer slik dersom vilkåret er oppfylt: Her vil det vere å rekne ut feriepengane med 12,5 som prosentsats.
Gjer slik dersom vilkåret ikkje er oppfylt: Her vil det vere å rekne ut feriepengane med 10,2 som prosentsats.
Døme
I 2018 hadde Eline til saman utbetalt 495 600 kroner frå arbeidsgivaren sin. Av dette var 48 100 kroner feriepengar. Eline er 61 år. Vi ønskjer å finne ut kor mykje feriepengar Eline har krav på frå arbeidsgivaren sin i 2019.
Vi set opp eit rekneark med eit inndataområde som inneheld alle opplysningane vi treng for å rekne ut feriepengane for 2019, uavhengig av kva alderen til Eline er. (Det skal bli fem tal til saman.)
Legg merke til formelen i celle B10, og prøv å skrive ei forklaring på kva som skjer i celle B10.
Forklaring av formel
Kommandoen HVIS() testar først om innhaldet i celle B6, altså alderen, er mindre enn 61. Dersom han er det, vil resultatet i celle B10 bli utrekninga av B9 (feriepengegrunnlaget) multiplisert med innhaldet av B5 (prosentsatsen til og med 60 år) delt på 100. Dersom alderen ikkje er mindre enn 61, vil resultatet bli innhaldet av B9 multiplisert med innhaldet av B4 delt på 100. Skilnaden frå den første utrekninga er at vi multipliserer med innhaldet av rute B4 i staden for B5.
Vi har altså to moglege resultat i rute B10. Det er innhaldet av rute B6, alderen på lønnsmottakaren, som fastset kva for ei av utrekningane som skal brukast.
Lag reknearket som reknar ut feriepengane til Eline. Test kva ho ville ha fått i feriepengar dersom ho hadde vore 59 år.
Filer
![Laptop og eple. Foto.](https://api.ndla.no/image-api/raw/20121003-151045-is_copy.jpg?width=1024&cropStartX=99.81983104785839&cropEndX=0.6589918870192307&cropStartY=99.89075090900158&cropEndY=20.016537072523587)
Viktig å kunne om rekneark
Vis innhald
Reknearkfunksjonen HVIS()
Døme:
=HVIS(B1<0; B2+B3; B2-B3)
Formelen gir resultatet av B2 + B3 dersom B1 er mindre enn 0. Dersom B1 ikkje er det, gir formelen resultatet av B2 – B3.
Merk at vi bruker semikolon for å skilje dei tre delane inne i parentesen.