Kjeldeføring i APA-stil

Korleis førar du ei kjelde?

Når du bruker ei kjelde, må du føre henne på to måtar i teksten din. For det første må du nemne kjelda der du bruker henne i løpande tekst, og for det andre må du føre henne opp i kjeldelista.

Tilvisinga i løpande tekst er kort. Meir utfyllande opplysningar om kjelda skal i kjeldelista. Ho står heilt til slutt i teksten og er ei oversikt over alle kjeldene du har brukt.

APA-stilen

Forkortinga APA står for American Psychological Association. Denne organisasjonen har utvikla eit regelsett (ein stil) for korleis kjelder skal førast, og følger opp denne stilen.

APA-stilen blir rekna som den enklaste og mest moderne referansestilen. Derfor passar han godt til bruk i den vidaregåande skulen. I høgare utdanning er APA-stilen etablert innanfor psykologi, helsefag, økonomi, pedagogikk og nokre realfag.

I Noreg rettar vi oss etter Norsk APA-manual. Innhaldet på denne sida er i samsvar med manualen.

Kjeldeføring i løpande tekst

I løpande tekst må du føre opp forfattar, utgivingsår og stad i kjeldeteksten der du har henta informasjonen (sidetal, avsnitt og så vidare).

Innhaldet du bruker frå kjelda, kan du presentere på to måtar: Du kan gi det att ordrett, eller du kan samanfatte og formidle det med eigne ord.

Indirekte sitat (parafrase)

Når du gir att innhald frå ei kjelde med dine eigne ord, blir dette kalla for parafrase eller indirekte sitat. Det er òg snakk om indirekte sitat dersom du samanfattar ein heil artikkel eller skriv om innhald frå engelsk.

• Indirekte sitat skal ikkje ha sitatteikn.

• For nettartiklar fører du opp forfattar og årstal i tilvisinga.

• Dersom kjelda er ein lang tekst, til dømes ei bok, bør du i tillegg føre opp sidetalet.

• Dersom tilvisinga står sist i ei setning, blir punktum plassert etter tilvisinga.

Direkte sitat

Når du gir att innhald frå ei kjelde heilt ordrett, bruker du direkte sitat. Ved direkte sitat skal det vere eit tydeleg skilje mellom dine eigne ord og orda til forfattaren.

Bruk direkte sitat berre når nøyaktig ordlyd er viktig eller heilt nødvendig, eller når sitatet uttrykker ein tanke så kort og treffande at lesarane dine lettare forstår det du skriv om.

Kort direkte sitat

Kort direkte sitat (mindre enn 40 ord) skriv du på denne måten:

• Marker sitatet med sitatteikn (hermeteikn).

• Tilvisinga skal stå etter avsluttande sitatteikn, men før punktum.

• Før opp sidetalet dersom kjelda har sidetal.

• Ei nettside har ofte ikkje sidetal. Då fører du i staden opp kva avsnitt i teksten sitatet er henta frå.

• Bruk hakeparentes med tre punktum [...] for å markere kvar du eventuelt har utelate eitt eller fleire ord. Du kan òg bruke hakeparentes for å legge til ord. Men tenk deg alltid godt om før du endrar på eit sitat.

• Direkte sitat skal ikkje setjast om.

Lengre direkte sitat

For eit sitat som er lengre enn 40 ord, gjeld litt andre reglar:

• Sitatet skal stå som eige avsnitt og med innrykk.

• Du skal ikkje bruke sitatteikn.

• Teksten din får betre flyt om du set sitatet inn i ein samanheng i forkant og kommenterer det i etterkant, slik det er gjort i dømet under.

• I dømet er forfattar og årstal allereie nemnt i introduksjonen. Derfor er det berre sidetalet som skal stå i tilvisinga etter sitatet. Tilvisinga står elles etter punktum ved lengre sitat.

Kjeldelista

Alle kjeldene du har brukt i teksten, skal du òg legge inn i kjeldelista. Desse fire opplysningane skal alltid vere med, og i denne rekkefølga:

1. forfattar

2. publiseringstidspunkt

3. tittel på verket

4. utgivar (til dømes forlag)

Forfattar

Etternamnet på forfattaren skal skrivast fullt ut, mens fornamn(eit) skal forkortast til første bokstav, etterfølgt av eit punktum: Glomnes, E.

Om ein tekst har to forfattarar, må du setje inn eit &-teikn før den siste forfattaren: Mamen, J. & Benestad, R.

Publiseringstidspunkt

Trykte tekstar

For trykte bøker og andre trykte tekstar fører du opp publiseringsåret. Det er årstalet som står saman med copyright-teiknet på kolofonsida i boka.

Nettsider med publiseringsdato og/eller sist-oppdatert-dato

For nettsider fører du opp publiseringsdato. Årstalet står først, så kjem dag og månad: (2025, 12. desember). Har nettsida i tillegg ein sist-oppdatert-dato, bruker du denne i staden for publiseringsdatoen.

Ingen publiseringsdato

Dersom publiseringsdatoen manglar, skriv du (u.å.), det vil seie "utan årstal". For nettsider må du då i tillegg føre opp lesedato (henta-frå-dato).

Lesedato

Lesedato (henta-frå-dato) for nettsider må du føre opp

• for nettsider som manglar publiseringsdato

• for nettsider som blir ofte oppdatert

• for nettsider som manglar sist-oppdatert-dato

Men til vanleg fører du opp publiseringsdato eller sist-oppdatert-dato for nettsider og berre fører opp URL-ein til slutt.

Titlar

• Titlar står til vanleg i kursiv.

• Ved artiklar i leksikon, ordbøker og andre oppslagsverk står tittelen på artikkelen med vanleg skrift og med stor forbokstav. Namnet på oppslagsverket står i kursiv.

Kva kan du gjere viss opplysningar manglar?

Dersom ei av opplysningane over manglar, finst det eigne reglar for kva du i så fall skal skrive. Dei kan du slå opp ved behov. Manglar det fleire opplysningar om kjelda, må du vurdere nøye om ho er påliteleg og aktuell. Kan hende du då heller skal finne ei anna kjelde.

Alfabetisk rekkefølge

Kjeldelista skal setjast opp i alfabetisk rekkefølge. Det er derfor etternamnet på (første) forfattar som avgjer kvar i lista kjelda skal stå.

Oppslagsverk om kjeldeføring

Kjeldekompasset

I Kildekompasset finn du døme og forklaringar på korleis du kan føre alle moglege typar kjelder i samsvar med APA-manualen, til dømes bøker, nettsider, lovtekstar, blogginnlegg, tv-seriar, podkastar og kjelder med fleire forfattarar. Du kan òg lese om kritisk kjeldebruk.

Søk & Skriv

Søk & Skriv er ein tilsvarande nettstad med ei oversikt over korleis kjelder skal førast i samsvar med APA-stilen. Her finn du òg gode råd til korleis finne, vurdere og bruke kjelder i arbeid med fagtekstar.