Oppgåve

Nøtteknekkar

Når du skal knekke nøtter, treng du eit solid verktøy. Kan du lage din eigen nøtteknekkar?

Verktøy av ein firkanta kloss med eit rundt hol tvers gjennom. Ein skrue med handtak går ned i holet. Illustrasjon. — Nøtteknekkar kan vere eit nyttig verktøy. Klarer du å lage din eigen?

Kva er ein nøtteknekkar?

Nøtteknekkaren bruker du til å knuse det harde skalet på nøtter.

Det finst mange versjonar av nøtteknekkarar, både enkle og avanserte handhaldne, og meir stasjonære utgåver, som NDLAs versjon.

Sakseforma verktøy med eit rundt holrom i kjeften. Foto. — Dette er ein avansert handhalden nøtteknekkar.

Ein nøtteknekkar med knekkeopning i to ulike storleikar, laga av to armar som er hengsla saman i den eine enden, ligg i ein haug hasselnøtter. Foto. — Her har vi ein tradisjonell nøtteknekkar liggande i sitt rette element.

Lag din eigen nøtteknekkar

Når du skal lage ein slik nøtteknekkar, er det viktig at du lagar ein god arbeidsplan, gjennomfører ei risikovurdering knytt til dei maskinene du skal bruke, og varetek HMS.

Det er òg viktig at du har dokumentert sikkerheitsopplæring for dei maskinene du skal nytte. Sjå eigne ressursar om maskinene.

Maskiner til dette oppdraget kan vere:

søyleboremaskin: Sikker bruk av søyleboremaskiner
fres: Sikker bruk av fres
dreiebenk: Sikker bruk av CNC-maskiner
bandsag/kaldsag: Sikker bruk av bandsag
svingjern – gjengebakke og gjengetapp: Boring og innvendig gjenging

Val av materiale og utforming

Når du skal lage din eigen nøtteknekkar, står du fritt i val av materiale. Du må vurdere kva materiale som er eigna for dei ulike komponentane.

Det kan òg vere viktig å måle storleiken på nøttene du skal knekke, slik at storleiken på nøtteknekkaren passar med det du skal bruke han til.

Tenk over

Må du lage alle delane i metall?
Kan du 3D-printe noko?
Kan delane overflatebehandlast?
Kan du forandre utforming og storleikar ut frå nøttestorleik og materiale tilgjengeleg på skulen?

Sidan du skal bruke verktøyet på noko etande, må du ta omsyn til dette når du vel materiale. Du må òg vurdere om det er nødvendig med overflatebehandling slik at nøtteknekkaren blir fin å sjå på, samtidig som han skal vere enkel å reingjere.

Kva vel du?

Trekloss med eit hol tvers gjennom. Holet har gullfarga metall rundt kanten. Det går ein skrue inn frå toppen, han har tre pinnar ut til sidene med ei gullfarga kule på kvar ende. Illustrasjon. — Denne nøtteknekkaren er nesten som ein pyntegjenstand. Tek du utfordringa?

Sølvfarga, matt kloss med eit hol tvers gjennom. Det går ein sølvfarga skrue inn i klossen frå oversida. Handtaka på skruen har gullfarga, runde klossar på endene. Illustrasjon. — Denne nøtteknekkaren har ein fin industriell utsjånad. Kva materiale trur du er brukt her?

Arbeidsteikning og 3D-teikning

Arbeidsteikninga for dette læringsoppdraget ligg lagd ved som ei PDF-fil, og du kan skrive ho ut, viss du ønsker. Teikninga viser dei ulik trinna for produksjon.

I tillegg ligg det vedlagt ei 3D-fil av delen. Ho kan opnast i eit CAD-program, som Autodesk Fusion 360. Denne fila er i formata F3D og STEP.

Du kan sjølv redigere desse filene viss du vil ha ei anna utforming på nøtteknekkaren din.