Attributijve hammoej bïjre

Attributijve hammoeh

Substantijve-fraase lea ajve substantijve jallh jïenebh baakoeh mah substantijven ektesne raajesisnie. Substantijve dïhte åejvie-baakoe jïh fraasen bijjie-lïhtsine. Dah mubpieh nomenh mah substantijven ektine fraasesne leah vuelie-lïhtsine, v.g.:

• dah göökte orre gærjah

Dah mubpieh nomenh, mah substantijven ektine substantijve-fraasesne, attributijve hammojne substantijven åvtelen, v.g.:

• Daate gærja mov.

• Magkere gærja dov?

• Aktene gærjesne dan bïjre lohkeme.

• Gïeltegs lohkedh dagkerh gærjah.

• Dam vuajneme gaajhkene lehkesne.

Tjuvtjiedimmie-pronomenh attributijvine

Gosse tjuvtjiedimmie-pronomene daate attributijvine dellie naemhtie kasusi mietie:

Nominatijve

Gosse substantijve nominatijvesne dellie tjuvtjiedimmie-pronomene jïh substantijve, gåabpegh nominatijvesne:

Daate gærja hijven.

Akkustatijve

Gosse substantijve akkusatijvesne dellie tjuvtjiedimmie-pronomene jïh substantijve, gåabpegh akkusatijvesne:

Manne daam gærjam lohkeme.

Genitijve

Gosse substantijve genitijvesne dellie tjuvtjiedimmie-pronomene jïh substantijve, gåabpegh genitijvesne:

Daan gærjan nomme «Læjsa jïh onne-vïelle».

Illatijve

Gosse substantijve illatijvesne dellie tjuvtjiedimmie-pronomene sjïere attributijve-hammosne daan:

Manne gærjam daan maanese vedtim.

Inessijve

Gosse substantijve inessijvesne dellie tjuvtjiedimmie-pronomene sjïere attributijve-hammosne daennie:

Manne daennie gåetesne tråjjedem.

Elatijve

Gosse substantijve elatijvesne dellie tjuvtjiedimmie-pronomene sjïere attributijve-hammosne daehtie:

Manne tjoerem daehtie gåeteste juhtedh.

Komitatijve

Gosse substantijve komitatijvesne dellie tjuvtjiedimmie-pronomene jïh substantijve, gåabpegh komitatijvesne:

Maam edtjem darjodh daejnie gåetine?

Akten-taalen

Akten-taalen tjuvtjiedimmie-pronomene daate attributijvine naemhtie gaajhkene kasusinie:

• Nominatijve: daate gåetie

• Akkusatijve: daam gåetiem

• Genitijve: daan gåetien

• Illatijve: daan gåatan

• nessijve: daennie gåetesne

• Elatijve: daehtie gåeteste

• Komitatijve: daejnie gåetine

Vïhtesjh! Seammalaakan dej jeatjah tjuvtjiedimmie-pronomenigujmie dïhte, doete jïh dohte. Lohkh Magga & Mattsson Maggan grammatihke-gærjesne, s. 54.

Gellien-taalen

Gellien-taalen tjuvtjiedimmie-pronomene daah attributijvine naemhtie gaajhkene kasusinie:

• Nominatijve: daah gåetieh

• Akkusatijve: daejtie gåetide

• Genitijve: daaj gåetiej

• Illatijve: daejtie gåetide

• Inessijve: daejnie gåetine

• Elatijve: daejstie gåetijste

• Komitatijve: daaj gåetiejgujmie

Vïhtesjh! Seammalaakan tjuvtjiedimmie-pronomenigujmie dah, doeh jïh doh.

Lohkh Magga & Mattsson Maggan grammatihke-gærjesne, s. 54.

Taale-baakoeh attributijvine

Taale-baakoej aaj sjïere attributijve-hammoeh gosse substantijve-fraasesne.

• Manne aktem gærjam lohkem.

Taale-baakoe akte attributijvine naemhtie gaajhkene kasusinie:

• Nominatijve: akte gåetie

• Akkusatijve: aktem gåetiem

• Genitijve: akten gåetien

• Illatijve: akten gåatan

• Inessijve: aktene gåetesne

• Elatijve: aktede gåeteste

• Komitatijve: aktine gåetine

Vïhtesjh! Seammalaakan maadth-taaline göökte jïh öörnege-taaline mubpie, dovne jillebe öörnege-taaligujmie.

Lohkh Magga & Mattsson Maggan grammatihke-gærjesne, s. 63–65.

Gihtjeme- jïh relatijve-pronomenh attributijvine

Akten-taalen gihtjeme- jïh relatijve-pronomene mij naemhtie attributijvine:

• Nominatijve: mij gåetide

• Akkusatijve: maam gåetiem

• Genitijve: man gåetien

• Illatijve: man gåatan

• Inessijve: mennie gåetesne

• Elatijve: mehtie gåeteste

• Komitatijve: mejnie gåetine

Vïhtesjh! Seammalaakan pronomenigujmie gie, guhte, gåabpa/gåabpetje. Vïhtesjh aaj guktie gellien-taalen.

Lohkh Magga & Mattsson Maggan grammatihke-gærjesne, s. 56–57.

Ov-vihties pronomenh attributijvine

Dovne ov-vihties pronomenh naan aejkien attributijvine, v.g. muvhtie daejnie kasusinie:

• Akkusatijve: muvhtem lehkiem

• Genitijve: muvhten lehkien

• Inessijve: muvhtene lehkesne

• Elatijve: muvhtede lehkeste

Vïhtesjh! Seammalaakan ov-vihties pronomenigujmie gåabpegh, gaajhke, måedtie, jïjnje jïh jïenebh.

Lohkh Magga & Mattsson Maggan grammatihke-gærjesne, s. 58–62.

Adjektijvh attributijvine

Gosse adjektijve attributjivine substantijve-fraasesne, dellie jïjnjemes aejkien seamma hammojne dovne akten-taalen jïh gellien-taalen.

• stoere maana/stoere maanah

• stööremes maana/stööremes maanah

Gosse adjektijve komparatijvesne dellie jïjnjemes aejkien dovne adjektijve jïh substantijve nominatijvesne:

• stuerebe maana/stuerebh maanah

Lohkh Magga & Mattsson Maggan grammatihke-gærjesne, s. 71.

Adjektijvi tjuvtjiedimmie-hammoeh

Attributijve baakoe dagkeres substantijven ektine naemhtie akten-taalen jïh gellien-taalen:

• Manne dagkeres klaeriem lyjhkem.

• Manne dagkerh klaerieh lyjhkem.

Baakoe dagkeres seamma hammosne gaajhkene kasusinie, men ij komitatijvesne, dellie naemhtie:

• Komitatijve: dagkarinie klaerine

Vïhtesjh! Seammalaakan tjuvtjiedimmie-baakoejgujmie daagkeres, doegkeres jïh dogkeres.

Lohkh Magga & Mattsson Maggan grammatihke-gærjesne, s. 71.