Vætnoen bïjre
Daate teekste heefteste Duedtie Novrlaantesne. Mijjieh teekstem sjiehtedamme jïh guvvieh aaj lissiehtamme.
Duedtie
Duedtie lea saemien kultuvrese veadtaldihkie. Duedtie lea boelvi tjïrrh åvtenamme, saemien mytologijeste jïh vijreme-kultuvreste.
Duedtie lea vaarjoe-gåarome, dïrregh jïh deerpesnohkh mah dovletje saemien kultuvresne gååvnesamme.
Duedtie ïebnijste dorjesovveme. Klaerieh, hammoeh jïh leahtah leah joekehth dajvine sjïere. Saemieh ïebnh nuhtjeme guktie moerh, tjåervieh, skåerrieh, dueljieh, ålloeh jïh veadtah. Jeatjah ïebnh guktie skrovrh, gearketjh, ditnieh, sïlph jïh staelieh almetjh leah åasteme jallh mejnie joem åådtjeme låtnodh.
Moere
Aath mesnie maam vöörhkedh, daamts såekeste dorjesuvvieh. Såekie lea garre moere jïh ij destie joekoen maejstieh. Guksiem jïh naehpiem maehtebe fijferijstie darjodh. Maehtebe aaj saaljh, liejpieh, raavnijh jïh gasngesh nuhtjedh. Vytnjesæjja maahta aatide tjaalehtjidh jïs sæjhta.
Joekehth båårhkesjimmine lea baarhkoe daerpies. Biessiem jis maahta nejpien nïrrese gaskesinie utnedh jallh gïebredh, baerkieldidh jïh våarhkoe-aatine gårredidh. Dovletji biesseste aaj gööleme-dïrregh darjoejin. Dellie biessiem gearketjen bïjre gïebrin våajoedæmman jallh aaj gabpeldimmie aatine utniejin.
Tjåervie
Bovtsen tjåerveste joekehth aath darjoejin, guktie dahph, nejpien nïrrh, veeveme-busth j.n.v.
Vytnesjæjja jïjtse hammoem aatese beaja gosse ïebnem veeljie jïh dejnie barka. Tjåervie noerhtede åarjese joekehth tjaalehtjimmiem åådtje jïh dovne joekehth laakan joekehth vytnjesjæjjijste.
Dueljie jïh skåerrie
Bovtsen jïh sïrven dueljieh leah vihkeles duedtie-ïebnh.
Dueljiem aalhta jïh båårhkede guktie sjeahta mïsse edtja utnedh. Dueljieh jïh gaamesh vaarjojne jïh gaameginie. Skåerriem maahta gellielaakan utnedh, svaalhtjine, veaskojne, voessetjinie, beelhtine j.n.v.
Veadtah
Veadtah leah såekien jïh goesen roehtsh. Roehtsijste maahta gurredh deajvoeh, saelhtie-boehtelh j.n.v. Dah geehpes jïh nænnoes sjidtieh. Saelhtie-boehtelh, deajvoeh jïh våarhkome-lïhtieh leah båeries åtnoe-aath. Voepte-bastesh, tjeapoeh-tjaabpaldahkh jïh mïelke-naaloeh leah daej minngemes jaepiej evtiedovveme.
Ålloe
Butnedh – veevedh – baerkieldidh – gåarodh. Ålloe lea annje vihkeles ïebne.
Gåptojde ålloe-ïebne. Lijnieh jïh joekehth baanth ålloe-laejkeste gellielaaketje leahtaj mietie dorjesuvvieh. Baanth gellielaaketje leahtaj, klaeriej jïh vuekiej mietie joekehth dajvine dorjesuvvieh.
Skrovre maahta gåptose, boenge-skåvman, beelhtese utnedh. Bööremes skrovre Englaanteste båata.
Ditnie
Ditnie laejkine geasasåvva maam maahta butnedh. Dejnie maahta dovletje jïh daaletje aath rïesedh, guktie beelhth, boenge-skuvmieh, veaskoeh jïh gïete-baanth.
Leahtah dajvi, fuelhkiej jïh vytnjesæjjaj gaskem joekehtehtieh. Ditneste gåarede aaj spaagka-beelhtem darjodh.
Gearketjh
Teekstijle-ïebnh maehtebe klaase-gearketjigujmie rïesedh. Åarjel-saemieh gearketjh utnieh, dovne beelhtide, boenge-skuvmide, veaskojde j.n.v.
Saemieh dovne luvlie dajvine – Russlaanti gåajkoe – aaj gearketjh vaarjojne rïeseldahkine utnieh.
Tjaalehtjimmie
Tjaalehtjimmie maahta estetihke jïh kommunikatijve hammoeh vuesiehtidh. Hammoeh jïh leahtah dajvi gaskem joekehtehtieh. Noerhte-saemien tjaalehtjimmesne jienebh eatnemen rïesh, åarjel-saemien jis geometrijen mietie. Tjaalehtjimmiem maahta aktede ïebneste måbpan bïejedh.