Mïerhkesjidh
Miesieh mïerhkesjidh
Tjöönghkedh
Jeenjemesh båatsoe-saemieh aelkieh bovtsem tjöönghkedh jïh mïerhkesjidh jovnesåhkoej mænngan. Dellie miesie tjaalkeme, vearelde bïjvelåbpoe jïh bovtse aalkeme tjåanghkanadtedh.
Båatsoe-burrieh tjöönghkieh gaajhkh bovtsh mejtie gaevnieh. Gellie biejjieh vaesieh eannan bovtse tjåanghkenamme.
Viehkie-vierhtieh
Daan biejjien gååvnesieh ovmessie viehkie-vierhtieh mejtie nuhtjieh tjöönghkemisnie, goh motovre-sygkele, njieljie-jårrehtse jïh haepkie. Naakenh mejnie joem vuejieh gosse tjöönghkieh jïh jeatjebh jis vaedtsieh.
Geadtan tsaekedh
Dovne maanah, noerh jïh geerve almetjh viehkiehtieh geadtan tsaekedh. Dah smaave miesieh gåhkese jïh guhkiem goetseme. Dah ryöjnesjæjjah gujht aaj sæjloes, jïh daarpesjieh ånnetji lïegkestidh.
Baahken maahta lyövlehke sjïdtedh dejtie smaave mieside jis tjuerieh giedtesne årrodh. Dah soejjegieh jïh heajaduvvieh. Dellie sån bööremes vuertedh goske jååskeme – iehkeden jïh jïjjen mïerhkesjidh.
Giedtesne
Daelie bovtse giedtesne. Båeries vuekie njuanesne jallh tsoevtsesne mïerhkesjidh. Gallesh hov pruvhkieh bovtsem gåatoehtidh aktene stoerre giedtesne åvtelen geadtan tsaekieh. Desnie dah miesieh åadtjoeh seadtosne jestiehtidh jïh bovtsh åadtjoeh gåatodh jïh lovvesjidh.
Gïen miesie
Ij gåaredh saaht miesiem bïksedh mïerhkesjidh. Vihkele eensilaakan gïehtjedidh. Jis miesie dov aaltoem dåerede, dellie hov maahtah dam miesiem jïjtjedh mïerhkese mïerhkesjidh.
Vihkele maanah leah meatan maana-baeleste. Dellie åadtjoeh mïerhkide lïeredh jïh aaj lïeredh guktie mïerhki mietie vuartasjidh.
Åådtjedidh
Jalhts jiene-jienebh veeljieh jeatjah vuekieh miesiem jaksedh, dellie soehpenje annje joekoen vihkele saemide. Soehpenje iktesth meatan jïh annje gallesh mah dejnie mieside åådtjedieh.
Vimpa
Naakenh vimpam pruvhkieh gosse edtjieh miesieh dibrehtidh. Vimpa lea guhkie staavra. Gïerh-gietjesne akte gïerestahke mejnie edtja miesiem dibrehtidh. Gïerestahke ånnene gosse miesie dan sïjse dabrene.
Vimpa båeries baakoe, men daelie jeenjemesh dam julevsaemien baakoem «svaahpa» nuhtjieh.
Tjeapoeh-brihka
Muvhtene båatsoe-sïjtesne gaajhkh miesieh åadtjoeh tjeapoeh-brihkam tjeapohken bïjre, gusnie fïerhte brihka sjïere nummerem åtna. Mænngan dellie gaajhkh bovtsh luajhtasuvvieh stuereben gïertese. Båatsoe-almetjh tjijhkerdieh gïehtjedieh. Gosse miesie vihth aaltoem dåerede, dellie gïehtjedieh gïen aaltoe. Minngemosth raarhkoe-geadtan vihth tsaekieh, jïh mieside gïetigujmie kreemsieh jïh mïerhkesjieh.
Mïerhkesjidh
Miesien bieljieh nejpine mïerhkesje. Dïhte gie mïerhkesje tjuara skodtedh, miesie stråarkan, sæjhta vihth ietnebem gaavnedh.
Vihkele eensi nejpiem utnedh. Jalhts fuehpie tjuara mojhteles- jïh staereleslaakan mïerhkesjidh. Mïerhke edtja tjuejkeles sjïdtedh jïh stijlen mietie mïerhkelgovvedh.
Mïerhke
Fïerhten båatsoe-saemien lea jïjtse mïerhke – dovne maanaj jïh geerve almetji. Mïerhkeste maehtebe vuejnedh gïen bovtse juktie gaajhkh mïerhkh leah mubpijste jeatjahlaakan. Gellie mïerhkh leah joekoen båeries, dah leah boelveste måbpan eerpesovveme.
Båeries vuekie gosse mïerhkem åadtjodh, dellie aehtjeben jallh tjidtjeben mïerhke våaroemisnie, jïh dan mïerhkese akte jallh vielie jyörehtassh. Fïerhten nejpie-gïejen sjïere nomme saemien gïelesne. Numhtie båatsoe-saemieh maehtieh mïerhkide sinsætnan bïhkedidh.
Guktie gåhtjodh
Båatsoe-saemieh gellie ovmessie baakoeh utnieh mejgujmie maehtieh bïhkedidh guktie bovtse vååjnoe. Guktie goelkh, guktie dah tjåervieh, man båeries, mejtie minngeles jallh urries jïh guktie dåemede.
Muvhth nommh: measehke, slïbnjehke, geatjoes-miesie, klovse-miesie, geerhmes-miesie, joevje-miesie, drablege.
Giedteste luejhtedh
Båatsoe-almetjh valkedh-oksem geehpehtieh jïh varki bovtse giedteste velkehte. Bovtse syjleme, joekoen dah miesieh. Jalhts eah leah nööreme gaajhkh miesieh mïerhkesjidh, tjuerieh læjhkan giedteste luejhtedh. Geatjoes-mieside maehtieh tjaktjese mïerhkesjidh.
«Eahtsam bovtsigujmie barkedh. Giesie hov dïhte bööremes tïjje. Joekoen luste. Fuelhkine, slïektine jïh voelpigujmie ektine årrodh. Miesieh mïerhkesjidh. Mov jïjtjene miesieh mïerhkesjidh.»
Nïejte, Gåebrien sïjte