Fagstoff

Kopling av tilhengar og frontlaster

Kopling av tilhengar og bruk av frontlastar på traktor krev rett teknikk og kontroll av låsemekanismane. Med moderne utstyr og gode rutinar blir arbeidet både sikrare og meir effektivt, uansett kva reiskapar vi bruker.

Traktor med gjødselvogn på eit jorde. Foto.

Tilhengar

Ei open bakrute på ein traktor med ein spegel som kan vise trekkroken under kopling. Foto. — Hjelpespegelen monterer du på bakruta slik at du ser trekkroken.

Når du skal bruke ein hengar eller ei gjødselvogn, bruker du trekkroken, som blir kopla til trekkauget på tilhengaren. Trekkroken kan senkast ned eller løftast opp med trekkarmane, og han låser seg heilt øvst.

Ved kopling er trekkroken litt vanskeleg å sjå, så mange bruker spegel eller kamera. Slikt kan til dømes monterast på bakruta. Nyare traktorar har hydraulisk utskuv på kroken, og dette gir betre sikt når du skal kople.

Framgangsmåte:

Løft trekkstengene heilt opp.
Trekk i utløysaren til låsen.
Senk trekkarmane og skyt ut kroken (om du har den moglegheita).
Rygg slik at kroken kjem under trekkauget på tilhengaren.
Løft trekkstengene heilt til kroken låser seg.
Senk trekkarmane litt for å sjekke at trekkroken har gått i lås.

Frontlastar

Frontlastaren består av ein lastararm og ei koplingsramme. Begge bevegar seg med oljesylindrar og du betener dei med spakar frå førarhuset. Lastararmen kan du enkelt ta av ved å losne både oljeslangar og boltar med enkle grep.

Spaken som blir brukt til å betene frontlasteren er i førarhytta. Foto. — Spak for å betene frontlastaren.

Koplingsramma er ofte ei kombiramme (SMS/Euro-ramme) som gjer det mogleg med tilkopling til fleire typar reiskapar.

Det er mange reiskapar som kan brukast i frontlastaren. Nokre døme er pallegaffel, rundballeklype, skjer og skuffe. Koplingskrokane på reiskapane kan ha smal eller brei innfesting, noko kombiramma på frontlastaren handterer godt.

Kopling

Det kan variere noko kva system traktortypane bruker til låsing av reiskapane. Eldre traktorar har mekanisk betent lås framme på frontlastarramma. I dag har dei fleste traktorane elektrisk/hydraulisk betjent låsing som du betener med frontlastarspaken i førarhuset. Sikkerheita ved koplinga blir vareteken med at du må halde to elektriske knappar inne samtidig ved betening.

Kopling med kombiramme kan gå føre seg slik:

Lås opp redskapslåsen på frontlastarramma.
Vipp (tilt) koplingsramma fram og heilt ned (lastarspaken skal stå heilt til høgre).
Køyr fram til reiskapen og senk lastaren ned så den nedste stonga på lastarramma (som før tiltinga var den øvste) er under spissen på koplingskrokane på reiskapen.
Køyr heilt inn i reiskapen. Du får begge rammene heilt parallelle ved å dytte reiskapen varsamt.
Løft, gjerne med å tilte så mykje opp (hald lastarspaken til venstre), at reiskapen bevegar seg opp.
Løft heile frontlastaren så høgt at du ser låsetappane på frontlastarramma.
Lås reiskapen fast, og sjå til at tappane går heilt i lås. Kontroller at reiskapen sit fast med å presse han ned mot bakken.

Frontlastarreiskap som har oljebetente funksjonar, betener du oftast på same måte som låsefunksjonen, med elektriske knappar og lastarspaken eller hydraulikkspakane. Døme er rundballeklype og vengeplog.