Kritisk blikk på KI-genererte tekstar

Dette kan ikkje praterobotane

Det er viktig å forstå at teknologien har avgrensingar. Enkelt forklart "gjettar" praterobotane seg fram til svaret du vil ha. Dei kan eigentleg ingenting, men reknar ut kva som er eit sannsynleg svar. Skal du vere kritisk, må du vite kva roboten slit med.

Ein praterobot

• kan ikkje vurdere innhaldet sjølv

• har inga bevisstheit og eigne tankar

• har ingen fasit å støtte seg til

• gjentek feil og fordommar frå dataa han er trent på

• gjer berre det du ber om (følger instruksar)

• "diktar" når han ikkje finn gode svar, fordi han alltid må svare

• kan ikkje skape noko heilt nytt

Forskar og forfattar Inga Strümke, som er ein av Noregs fremste ekspertar på kunstig intelligens, understrekar kor viktig det er å heile tida kvalitetssjekke KI-generert tekst:

Korleis sjekkar du kvaliteten?

Det tek tid å kvalitetssikre KI-genererte tekstar, men som du ser av lista over, er det nødvendig. Bruk desse råda:

Sjekk kjeldene

Viss roboten oppgir kjelder, som lenker, eller nemner namn, årstal eller titlar på bøker og rapportar, må du søke dei opp sjølv. KI kan finne på truverdige namn på kjelder som ikkje eksisterer i verkelegheita. Finn derfor pålitelege kjelder som bekreftar det same som roboten seier.

Sjekk språket

Praterobotar bruker ofte veldig mange ord på å seie lite. Sjå etter gjentakingar, klisjéar og setningar med lite variasjon. Du kan òg finne døme på anglisismar og setningar som ikkje har heilt korrekt norsk syntaks.

Vurder logikken

Hugs at roboten har gjetta neste ord, han har ikkje tenkt og resonnert. Sjå derfor nøye på argument og påstandar i teksten. Skjønner du logikken? Er påstandane godt grunngitte? Er konklusjonane logiske?

Sjekk datoen

Dei fleste praterobotane er berre trente på data som ligg ei god stund tilbake i tid. Stiller du spørsmål om nylege hendingar, vil ein praterobot dikte opp eit svar eller svare på bakgrunn av gamle data.