Jenners eksperiment – vitskapleg arbeidsmetode

I denne oppgåva skal du øve deg på å kjenne igjen stega i den vitskaplege arbeidsmetoden med utgangspunkt i utviklinga av den første vaksinen.

Måleri av mann som vaksinerer eit barn som sit på fanget til ei kvinne. Kvinna har eit kyseliknande hovudplagg, langt skjørt og forkle på seg, mannen er kledd i sjakett og halstørkle. Eit større barn og ein annan mann står ved sida av og ser på. Ei vogge står til venstre i biletet. Illustrasjon.

Sjukdommen koppar

Koppar var tidlegare ein frykta smittsam sjukdom. Dei som blei smitta, fekk væskefylte blemmer i huda. Dei fleste døydde. På 1700-talet døydde 45 millionar menneske berre i Europa.

Engelskmannen Edward Jenner (1749–1823) var den første legen som utførte vaksinasjon mot koppar. Mange hadde lagt merke til at budeier som stelte kyr, ikkje fekk koppar. Jenner fekk mistanke om at desse blei verna mot vanleg koppar ved å bli smitta av kukoppar.

Jenner prøvde ut aninga si ved å smitte naboguten med kukoppar. Etter ein kort sjukdomsperiode blei guten frisk. Då utsette Jenner guten for vanleg koppar og oppdaga at han ikkje blei sjuk. Den første vaksinen var eit faktum. I dag er koppar utrydda i heile verda.

Oppgåve: Hjelp Jenner

Under finn du ei beskriving av åtte steg i Jenner sitt arbeid med å utvikle ein vaksine mot koppar.

Jenner brukte den vitskaplege metoden då han jobba, men her har det blitt litt rot i systemet. Det han gjorde, står hulter til bulter, så du må prøve å sortere hendingane slik at dei kjem i rett rekkjefølgje.

Prøv deg fram. Det er ikkje sikkert du klarer det på første forsøk ...

Sjukdommen koppar

Jenners vaksine mot koppar

Oppgåve: Hjelp Jenner