Fagorganisering

Fleire og fleire fagorganiserer seg. Ifølgje Statistisk sentralbyrå var det ved utgangen av 2024 over to millionar fagorganiserte her i landet. Det utgjorde ei auke på fleire enn 50 000 frå året før. Dei aller fleste i offentleg sektor er fagorganiserte (80 % i 2019), mens det i privat sektor er under halvparten som fagorganiserer seg.

Arbeidstakarorganisasjonar

Ei fagforeining er ei samanslutning av arbeidstakarar innanfor same industri eller fagområde. Fagforeininga er lokal, men er ein del av eit fagforbund eller ein fagorganisasjon. Fagforbunda er landsdekkjande. Døme på fagforbund er Handel og Kontor i Noreg, Norsk Transportarbeidarforbund, Utdanningsforbundet, Norsk Sjukepleiarforbund, Forskarforbundet, Den norske legeforeininga og Naturvitarane.

Fagforbunda er igjen samla i hovudsamanslutningar eller såkalla paraplyorganisasjonar. I Noreg har vi no fire hovudsamanslutningar av arbeidstakarorganisasjonar. Den største av desse er LO med over ein million medlemmar. Yrkesorganisasjonenes Sentralforbund (YS), Unio og Akademikerne er dei tre andre hovedsammenslutningane.

Arbeidsgivarorganisasjonar

Arbeidsgivarforeiningane er også organiserte i større hovudsamanslutnader. Den største av desse er Næringslivets Hovudorganisasjon (NHO – tidlegare Norsk Arbeidsgivarforeining). NHO har 18 medlemsforeiningar, mellom andre Abelia (Foreininga for kunnskaps- og teknologibedrifter), Fiskeri- og havbruksnæringas landsforeining, NHO Service og Handel, NHO Reiseliv og Norsk Industri.

Kommunane og fylkeskommunane, samt mange kommunale føretak, er organiserte i KS (tidlegare Kommunanes Sentralforbund, no berre KS). I lønsforhandlingar er det KS som forhandlar med dei kommune- og fylkestilsette på vegner av kommunane og fylkeskommunane.