Skip to content

  1. Home
  2. Åarjelsaemien voestesgïeline BF jïh SRChevronRight
  3. Gïeleviehkie-dïrreghChevronRight
  4. Gïeleviehkie-dïrregi bïjreChevronRight
SubjectMaterialFagstoff

Fagartikkel

Kontraste

Kontraste hijven gïeleviehkie-dïrrege mij vihkeles nuhtjedh gosse soptsestibie jïh tjaelebe. Mijjieh maehtebe aaj kontrastem nuhtjedh gosse guvviedibie jïh vaarjoeh gåarobe, men aaj musihkine jïh arkitektuvrine. Klaerieh mah jåårke sinsitnide tjåadtjoeh klaerie-gievlesne, leah kontraste-klaerie.

Klaerie-gievlie. Guvvie.

Kontrastem nuhtjedh

Gosse tjaelebe dellie maehtebe kontrastem nuhtjedh. Dellie maehtebe baakoeh nuhtjedh mah kontrastem vuesiehtieh guktie:

  • jïjje - biejjie
  • baahke - galme
  • noere - båeries
  • soejmi - varki

Paulus Utsi aaj kontrasth nuhtjeme gosse diktem Mijjen jielemh tjeeli.

Skispor i snø. Bilde.

Mijjen jielemh
Leah goh laategh
Veelkes guevtielisnie
Mah gåaltosne dåalmeduvvieh joe
Gååkseden [1]

Kontrasth heamturinie

Heamture Goh dïhte ræjhkoes giefies sjïdti jïh dïhte giefies ræjhkoes kontrastem vuesehte giefies jïh ræjhkoes almetji gaskemsh. Tjaalegisnie maehtebe lohkedh guktie dïhte ræjhkoes åajaldehti jïelegem vaaksjodh, ajve garmerdi jïh dåemiedi goh staaloe. Jïh dïhte giefies, dan giefies, ajve aktem staajnem utni. Gosse gööli idtji guelieh åadtjoeh, jïh gosse lidti idtji maam akt lidth. Jupmele vuartasji guktie dah guaktah dåemiedigan. Jïh dellie galmadahkem, sueviem jïh tsieviem ræjhkoes kaarren gåatome-dajven bijjelen gaptji jïh aaj elmiem seedti. Sïejpe bööti jïh daelvie-gåatome nåake sjïdti. Jïh gosse gïjre bööti dellie kaarren krievvie joe nåhkeme. Men Jupmele dam giefies kaarrem viehkiehti. Jupmele soptsesti maam giefies kaarre edtji darjodh juktie buerebe jielemem åadtjodh. Dïhte giefies kaarre darjoeji guktie jupmele jeehti jïh ræjhkoes sjïdti. Daate tjaalege aaj kontrastem vuesehte dåemiedimmiej gaskem. Dïhte ræjhkoes lij aeblehts jïh garmere mearan dïhte giefies lij vïssjele.

Kontraste-baakoeh

Daaroen-gïelesne gåarede göökte kontraste-baakoeh ektiebïejeme-baakojne utnedh, guktie baakoe dritpen.

Mejtie mijjieh aaj åarjel-saemien gïelesne daam vuekiem utnebe? Jis vuartasjibie baakoem gaajh, dellie maehtebe jiehtedh gaajh vesties mij daaroen-gïelesne lea forferdelig stygg. Jis dellie jiehtebe gaajh tjaebpies dellie daaroen-gielesne sjædta forferdelig pen. Jiehtege Gaajh tjaebpies joekoen tjaebpebe sjædta enn ajve jiehtedh tjaebpies.

Jeatjah kontrasth

Persovnh, dahkoeh, byjresh jïh aajmoeh maehtieh kontrasth vuesiehtidh aktene tjaalegisnie. Harald Gaski gærjam Med ord skal tyvene fordrives tjaaleme. Gaski tjaala vuelie/dikte Soelege jïh nåejtie aktem kultuvre-plåavhkasimmiem vuesehte Saepmesne. Vuelesne/diktesne dovne soelege jïh nåejtie soptsestieh. Tekste kontrastem vuesehte dej göökte kultuvri gaskem.

Soelege jïh nåejtie

Tjaelije: Jakob Fellmann

Soelege

Jupmele, mov jupmele, manne daesnie vaadtsehtjem
eatnamen sjadtojste vyöseme
jïh kraesieh muerjieh tjöönghkeme
moerh jïh gierkieh nuhtjeme
im leah årroeh-almetji eekem doehteme
eatnemem sjadtoem vaalteme
Almetje bööti
mannem soeleginie gåhtjoeji

Nåejtie

Ih datne laanten vuekieh damth
ih gænnah daejrieh manne leam
vuartesjh mij sjædta jïh geehtedh
Væhtah moerine dutnjien vaestiedassh vedtieh
dovne kraesiem jeatjh laakan gïehtjedidh [2]

  1. 1«Åvtese jåhta, åarjelsaemien tjaalegh jïh tjaalegh åarjelsaemien». Kappfjell, Lena Gaski, Harald. DAT o.s. 2005.
  2. 2«Åvtese jåhta, åarjelsaemien tjaalegh jïh tjaalegh åarjelsaemien». Kappfjell, Lena Gaski, Harald. DAT o.s. 2005.

Learning content

Gïeleviehkie-dïrregi bïjre

SubjectEmne

Læringssti

SubjectEmne

Fagstoff

SubjectEmne

Oppgaver og aktiviteter