1. Home
  2. Åarjelsaemien voestesgïeline BF jïh SRChevronRight
  3. Mijjen gïeleChevronRight
  4. Åarjel-saemien grammatihkeChevronRight
SubjectEmne

EMNE

Åarjel-saemien grammatihke

Daennie teemesne åadtjoeh åarjel-saemien grammatihkem lïeredh. Vuesiehtimmien gaavhtan maahtah nomeni, verbi jïh seerkeme-baakoej, raajese-bigkemen jïh jarkoestimmien bïjre lohkedh. Lissine maahtah laavenjassh darjodh.

Baakoebalve grammatihkebaakoejgujmie. Guvvie.

Gïele

Maehtebe gïelem ovmessie gïeleldh suerkine juekedh goh fonologije, morfologije, syntakse, leksikovne, semantihke jïh prosodije. Dah ovmessie gïeledh suerkieh soptsestieh guktie åarjelsaemien gïele bigkeme, guktie mijjieh soptsestibie jïh guktie tjaelebe. Daate mijjen grammatihke.

Gïeleldh suerkieh

Maehtebe gïelem ovmessie gïeleldh suerkine juekedh goh fonologije, morfologije, syntakse, leksikovne, semantihke jïh prosodije.

Gïeleldh suerkie

Væhtabïhkedassh

Fonologijegïeletjoeje-learoe, guktie vokaalide jïh konsonaantide jiehtebe
Morfologijesoptseste guktie baakoeh bigkeme, guktie edtjebe baakoeh sojjehtidh jïh guktie maehtebe orre baakoeh seerkedh
Syntaksesoptseste guktie maehtebe raajesh bigkedh
Leksikovnebaakoeh gïelesne, baakoe-learoe
Semantihkelearoe gïelen sisvegen bïjre jïh guktie edtjebe baakoeh, jiehtegh jïh raajesh guarkedh
Prosodijeguktie edtjebe baakoeh jiehtedh jïh gusnie edtjebe dïedtem bïejedh gosse baakoem jiehtebe

Syntakse

Saemien gïelen syntakse soptseste guktie edtjebe raajesh bigkedh. Ovmessie gïelh eah daarpesjh seamma syntaksem utnedh. Baakoeh aktene raajesisnie ovmessie råållah utnieh. Baakoeh mah ovmessie funksjovnh raajesinie utnieh mijjieh raajese-lïhtsine gåhtjobe. Gaajhkh raajesh raajese-lïhtsh utnieh. Raajese-lïhtse maahta soptsestidh mij heannede (verbaale), gie/mij dorje (subjekte), gïem/maam dorje (objeekte) jïh guktie heannadimmie dorjesovveme (adveerbiaale).

Morfologije

Learoe mij soptseste guktie baakoeh bigkeme. Vuesiehtimmien gaavhtan guktie baakoeh sojjehtibie jïh guktie baakoeh seerkebe. Gosse baakoeh sojjehtibie dellie mijjieh baakose minngie-gietjiem lissiehtibie. Vg: bïenje – bïenje + m .Gosse baakoeh seerkebe dellie orre baakoeh maadth-baakoste darjobe. Vg vaedtsedh - vaadtsajidh

Emner

Åarjel-saemien grammatihke

  • Nomenh

    Baakoe nomen latijnen gïeleste båata mij lea nomme.

  • Verbh

    Daennie boelhkesne dej ovmessie verbe-hammoej bïjre lïerh, dej finitte verbi bïjre mejtie sojjehtibie jïh dej infinitte verbi bïjre mejtie ibie sojjehth.

  • Seerkeme-baakoeh

    Saemien-gïelesne gellie nuepieh orre baakoeh darjodh goh seerkeme-baakoeh. Dah joekehth seerkeme-gietjieh mah vielie bïevnesh maadth-baakojde lissiehtieh.

  • Jarkoestidh

    Gosse edtjebe daaroen-gïeleste saemien-gïelese jarkoestidh dellie gellielaaketje haestemh, jïh vihkeles dej gïeli joekehtsh daejredh jïh vïhtesjidh.

  • Gaajhkh baakoeh baakoe-klaasside juekebe. Daennie teemesne datne baakoe-klaassi bïjre lïerh jïh guktie daej joekehts hammoeh.

  • Raajese-bigkeme

    Daennie kapihtelisnie datne raajese-bigkemen bïjre lïerh jïh guktie dah joekehth raajese-lïhtsh jïh raajesh.