Hopp til innhald

  1. Home
  2. Markedsføring og ledelse 1ChevronRight
  3. Psykologi og kjøpsåtferdChevronRight
  4. KjøpsprosessenChevronRight
  5. Salmer fra kjøkkenetChevronRight
SharedResourceDelte ressurser

Spillefilm

Salmer fra kjøkkenet

Filmdetaljar

Tittel: Salmer fra kjøkkenet

Produksjonsår: 2003

Manus og regi: Bent Hamer

Produsent: Jörgen Bergmark, Bent Hamer

Skodespelarar: Sverre Anker Ousdal Bjørn Floberg Tomas Norström Joachim Calmeyer

Filmen fekk Amanda-prisen som beste norske kinofilm i 2003.

Studie av kjøkkenvanane til norske menn

Handlinga i spelefilmen Salmer fra kjøkkenet (2003) er lagd til 1950-talet, det som av og til vert omtalt som positivismens glansdagar. Omgrepet positivisme vert brukt om eit vitskapssyn og eit menneskesyn som er prega av ei sterk tru på at det er mogleg å skaffe seg objektiv kunnskap om alle område i tilværet.

Opningsscena er frå eit reelt forskingsprosjekt på 50-talet der ein kartla korleis den svenske husmora rørte seg på kjøkkenet. Føremålet var å få utvikla eit meir funksjonelt innreidd kjøkken.

På same måten som i Bengt Hamers film Eggs (1955) er det menn som står i sentrum – denne gongen einslege menn på landsbygda. Hemmets Forskningsinstitut (HFI) har bestemt seg for å utvide forskinga si for å tilpasse produktet til andre marknader.

Derfor vert observatørane sende til Noreg for å kartleggje kjøkkenvanane til norske menn. Gjennom å vere "fluge på veggen" skal observatørane i filmen lage ei systematisk og vitskapeleg oversikt over korleis menn rører seg på kjøkkenet.

Observatøren og objektet

Observatøren Folke Nilsson har fått i oppdrag å studere kjøkkenvanane til einebuaren Isak Bjørvik. Frå ein slags tennisdommarstol høgt oppe i det eine hjørnet av kjøkkenet observerer og kartlegg han rørslene til Isak. Folke har ikkje lov til å snakke med, eller på nokon annan måte gripe inn Isaks liv, då dette vil øydeleggje "objektiviteten".

Isak, derimot, har noko motvillig vorte med på prosjektet, og han er plaga av at han heile tida skal verte observert. Han sluttar å bruke kjøkkenet, lagar mat på soverommet – og tek deretter til med å observere Folke gjennom eit hol i golvet på soverommet. Observatør og forskingsobjekt byter derfor plass.

Dei to ganske einsame mennene venner seg gradvis til å vere nær kvarandre. Isak er noko skeptisk i starten, både fordi han er van med å leve åleine, og fordi svenskane hadde vore nøytrale under andre verdskrigen. Gradvis utviklar dei ein kontakt, som etter kvart glir over i ei form for vennskap, trass i eigen skepsis og dei klare reglane instituttet har for forskinga. Folke får sjølvsagt sparken på grunn av manglande profesjonalitet, men mot slutten tek han lagnaden i eigne hender og bryt ut av det klamme grepet til HFI.

Forskingsprosjektets sjarmerande fall

På ein humoristisk og lågmælt måte avdekkjer Bent Hamer positivismens naive tru på at det er råd å forske seg fram til objektiv kunnskap om menneskeleg åtferd. Menneska er ikkje maskinar, dei er styrte av tankar og kjensler og oppfører seg på ein måte som det er vanskeleg å sjå føre seg.

I Salmer fra kjøkkenet vert vi vitne til korleis den objektive observatøren vert subjektivt engasjert. Han grip inn i og endrar livet til den personen han skulle observere. Det endar med at han som vert observert, sjølv går inn i observatørrolla. Han tar initiativ til å verte sett som den han faktisk er – eit menneske med behov for verdigheit, kontakt og kommunikasjon. Filmen tematiserer derfor kva som skjer når menneske bryt ut av nokre tildelte, og altfor tronge, roller.

Forteljeteknikk

Filmhistoria er fortald i eit roleg tempo. Klipperytmen er langsam, regissøren dveler ved dei tilsynelatande enkle og kvardagslege scenene på kjøkkenet til Isak – der store delar av filmen går føre seg.

Replikkane i filmen, særleg i starten, er få. Karakterane i filmen er menn som i stor grad er vane med å kommunisere med få ord. I rollene som observatør og forskingsobjekt er kommunikasjon i utgangspunktet ikkje tillate. Den første delen av filmen er derfor eit nesten ordlaust kammerspel mellom dei to mennene.

50-talsmiljø

Filmskaparane har lagt stor vekt på å forankre filmen i eit visst miljø på en viss tid, og skape eit truverdig og realistisk visuelt uttrykk. Dette set forteljinga inn i ei realistisk ramme.

Miljøet, det vil seie klede, kulissar, interiør og eksteriør – det som i filmvitskapen vert kalla mise-en-scène – er prega av 50-talsestetikk. Det er også gjort eit poeng av at ein i Sverige kjørte på venstre side av vegen – noko som tok slutt på 60-talet. Utanfor samfunnshuset heng det ein reklameplakat for ein film som hadde premiere i 1952.

Musikk

Musikk av den kjende svenske komponisten og musikaren Jan Johansson (1931–68) strekar under den enkle, rolege og noko melankolske stemninga i filmen. Musikken vert også brukt til å underbyggje karakterteikninga i filmen. Folke lyttar ofte på songen "Flickorna i Småland" når han – prega av heimlengsel – sit i campingvogna si og et svensk mat som han får tilsend frå ei tante i Sverige.

Les meir:

Salmer fra kjøkkenet - filmstudieark

Den onde, grusomme og unyttige forsker

Læringsressursar

Kjøpsprosessen

SubjectEmne

Fagstoff

SubjectEmne

Oppgaver og aktiviteter

SubjectEmne

Vurderingsressurs

SubjectEmne

Kildemateriale