Hopp til innhald

  1. Home
  2. BiologiChevronRight
  3. Biologisk mangfaldChevronRight
  4. Variasjon innan og mellom populasjonarChevronRight
  5. Genetisk variasjonChevronRight
SubjectMaterialFagstoff

Fagartikkel

Genetisk variasjon

Ingen individ i ein populasjon er genetisk heilt like. Unntak er einegga tvillingar og artar som formeirar seg ukjønna og dannar klonar. Hos artar med kjønna formeiring er det større grad av genutveksling innanfor ein populasjon enn mellom populasjonar. Ein populasjon deler eit felles genbasseng som er summen av alle gen og allel i populasjonen.

Gen og allel

Eit gen er ein del av DNA som kodar for eit protein. Ulike utgåver av eit gen blir kalla allel og kan gi protein med litt ulike eigenskapar. Dei fleste artar har to sett av kvart kromosom (diploide), der det eine er arva frå far og det andre frå mor.

Genotype og fenotype

To hvite sauer. Illustrasjon
Sauene har genotypenen AA og Aa, men begge har fenotypen hvit.

Summen av alle gen og allel utgjer genotypen til individet. Ikkje alle gen og allel i eit individ kjem til uttrykk som synlege eigenskapar. Nokre gen kan slåast av og på avhengig av utviklingsstadium eller utløysande miljøfaktorar. Andre allel er skjulte fordi dei er recessive. Dei synlege eigenskapane hos ein organisme blir kalla fenotypen, og er eit resultat av både gen og miljø.

Kjelder til genetisk variasjon

Ny genetisk variasjon oppstår gjennom:

Endringar i allelfrekvensar i ein populasjon over tid skjer òg når individ flytter på seg og tek allel inn til eller ut frå ein populasjon (genmigrasjon). Tilfeldige hendingar i ein populasjon (genetisk drift) kan òg påverke allelfrekvensane. Eit snøras kan slå ut eit individ som heilt tilfeldig ber eit sjeldan allel. Slike hendingar har størst effekt i små populasjonar.

Læringsressursar

Variasjon innan og mellom populasjonar