Hopp til innhald

  1. Home
  2. BiologiChevronRight
  3. Den unge biologenChevronRight
  4. Feltarbeid i fjelletChevronRight
  5. Observasjonar av nokre abiotiske faktorarChevronRight
TasksAndActivitiesOppgaver og aktiviteter

Oppgaver og aktiviteter

Observasjonar av nokre abiotiske faktorar

Abiotiske faktorar er dei ”ikkje-levande” delane av eit økosystem, som jordsmonn, lys, vind, nedbør og temperatur. I alle økosystema påverkar dei abiotiske faktorane dei levande organismane. I denne oppgåva skal du undersøkje nokre abiotiske faktorar i fjellet.

Ekskursjon i tåke. Foto

Føremål

I denne oppgåva skal du undersøkje nokre abiotiske faktorar i fjellet.

Målinger

To gutter sitter på huk og monterer logg.
Her blir det montert ein dataloggar med sensor for vêrmålingar og lysmåling.

For å registrere abiotiske faktorer treng du ein ”ecologg” som kan måle ulike parametrar over tid. Du treng også ein elektronisk eller manuell vindmålar. I tillegg til dette kan de gjere visuelle observasjonar av andre parametrar.

Det kan vere ein fordel at alle målingane blir gjorde på omtrent same stad, fordi de då får ei registrering av mikroklimaet akkurat der og då. Ta gjerne bilete av utstyret slik de sette dette opp, desse blir nyttige til bruk i ekskursjonsrapporten seinare.

Få eit oversyn over vêr- og temperaturforholda på staden gjennom året eller over ein kortare periode. Søk opp din lokalitet på yr.no og bruk menyvalet "Vêret som var".

Utstyr

  • dataloggar med nødvendige elektrodar
  • plastposar eller plastboksar til tildekking av dataloggaren i regnvêr
  • elektrikarstrips til festing av elektrodar
  • skjema til notering av manuelle observasjonar
  • kamera eller mobil

Framgangsmåte

Temperatur

  1. Datalogger. Foto
    Dataloggar med sensorar.
    Vel ein stad som er kraftig eksponert for vind, men som samtidig har relativt tett vegetasjon på bakken.
  2. Bruk to temperaturfølarar på ecologgen.
  3. Monter den eine følaren slik at han måler temperaturen over vegetasjonen (til dømes i ei høgd på 50 cm over den høgaste vegetasjonen).
  4. Monter den andre følaren slik at han måler temperaturen innimellom vegetasjonen (til dømes nedi tett lyngvegetasjon).
  5. Lag hypotesar over kva du trur blir resultatet, teikn gjerne hypotesekurver på førehand.
  6. La registreringa skje så lenge som mogleg, helst gjennom eit heilt døgn.
  7. Last ned dataa til ein PC, og lagre når målingane er ferdige.

Vindstyrke og vindretning

  1. Måling av vind. Foto
    Vindmåling
    Gjer desse målingane helst på same staden som du måler temperaturen.
  2. Du treng vindmålarar kopla til ecologgen eller eventuelt manuelle eller elektroniske vindmålarar der vindstyrke og retning må lesast av manuelt med jamne mellomrom.
  3. Monter ein vindmålar eit stykke over bakken slik at han ikkje blir skjerma av noko.
  4. Monter den andre målaren like over bakken, eventuelt slik at han blir skjerma av stein, vegetasjon eller liknande. (Eit alternativ er å montere ein målar på ein rabb og ein annan i eit lite dalsøkk).
  5. La ecologgen registrere vindstyrke og retning så lenge som mogleg. Viss du bruker manuelle vindmålarar, må du lese av målingar jamleg, for eksempel kvart kvarter i ein så lang periode som mogleg. Ver nøye, og noter resultata på eit skjema du har laga til på førehand.

Lysstyrke

  1. Lysmåler. Foto
    Lysmålar
    Til denne oppgåva treng du ein lysmålar kopla til ecologg. Du kan også bruke ein lysmålarapp på mobilen.
  2. Monter lysmålaren slik at han peiker mot senit, og la dataloggaren registrere lysstyrken så lenge som mogleg, helst frå tidleg morgon til sein kveld.
  3. Samtidig som målingane skjer, kan du gjere observasjonar av variasjonar i vêrforholda og skydekket gjennom dagen slik at du seinare kan samanhalde lysmålingane med desse.

Til ekskursjonsrapporten

Temperatur

  • Vis resultata av målingane i form av diagram og tabellar.
  • Prøv å tolke målingane, og kommenter desse.
  • Kommenter særleg forskjellar på dei to målingane, og prøv å setje dette i ein økologisk samanheng. Har plantedekket noko å seie for temperaturen på bakken?
  • Stemte målingane med det du antok?
  • Presenter variasjonar i temperatur på lokaliteten basert på opplysningar frå Yr.

Vind

  • Vis resultata av målingane i form av diagram og tabellar.
  • Prøv å tolke målingane, og kommenter desse.
  • Kommenter særleg forskjellar på dei to målingane, og prøv å setje dette i ein økologisk samanheng.
  • Kor mykje betyr eit lite dalsøkk eller le av ein stein for vindstyrken?
  • Presenter variasjonar i vindforholda på lokaliteten basert på opplysningar frå Yr.

Lys

  • Korleis varierer lysstyrken i løpet av dagen?
  • Framstill variasjonen i eit diagram, og kommenter diagrammet.
  • Korleis varierte skydekket?

Læringsressursar

Feltarbeid i fjellet