1. Home
  2. Restaurant- og matfag Vg1ChevronRight
  3. Kosthold og helseChevronRight
  4. Mat frå andre kulturarChevronRight
  5. Jødisk matChevronRight
SubjectMaterialFagstoff

Fagartikkel

Jødisk mat

Jødisk påskemåltid. Foto.

Jødane har reglar for kva for typar mat og drikke som er tillatne og ikkje tillatne. I Noreg kallar vi maten som oppfyller alle dei religiøse reglane i jødisk tru, for koshermat. Kosherreglane skildrar kva som er lov å ete.

I kantina kan du kanskje kjøpe landgang med ost og skinke. Dette er mat som mange jødar ikkje ville velje, både på grunn av at han inneheld svinekjøt, og fordi det strid mot kosherreglane å ete kjøt og mjølkeprodukt i same måltid.

Jødar har òg reglar for korleis maten skal lagast til. Reiskapar som blir brukte til kjøt og mjølkeprodukt skal ikkje vere borti kvarandre. Det inneber at ein har to sett av alt, eitt sett til kjøtmat og eitt for mjølkemat. Også oppvasken går føre seg i to ulike oppvaskkummar.

Når du arbeider i restaurant- og matbransjen, har du behov for kunnskap slik at du kan leggje til rette for at jødar får koshermat dersom dei ønskjer det.

Sabbat

I jødedommen er sabbaten ein høgtid kvar veke. Ordet kjem av det hebraiske ordet schabbath som tyder å halde opp med eller kvile. Sabbaten strekkjer seg frå solnedgang fredag kveld til solnedgang laurdag kveld. Husmora velsignar og tenner sabbatslysa. Husfaren velsignar vinen og skjer sabbatsbrødet. Måltidsfellesskapet er heilagt for ein jødisk familie. Husmora har svært mykje å seie når det gjeld å vareta jødiske skikkar. Etter tradisjonen sluttar sabbaten når tre stjerner viser seg på himmelen laurdag.

Kosherreglane:

  • Alt som veks i jorda, mjølk og mjølkeprodukt frå tillatne dyr, og egg frå tillatne fuglar er lov.
  • Pattedyr som er drøvtyggjarar og har delte klauver kan etast. Det kan dermed ikkje svin, hest og kamel.
  • Berre tradisjonelt oppdretta fuglar som høns, gjæser, ender, duer og kalkunar er lov. Rovfugl er ikkje tillaten.
  • Både mjølke- og kjøtprodukt er lov, men må ikkje blandast.
  • Pattedyr og fuglar må vere slakta på jødisk vis (sjekting).
  • Berre fisk som har skjel og finnar er kosher.

Læringsressursar

Mat frå andre kulturar

SubjectEmne

Fagstoff

SubjectEmne

Oppgaver og aktiviteter