Hopp til innhald

  1. Home
  2. Restaurant- og matfag Vg1ChevronRight
  3. Kosthold og helseChevronRight
  4. Livsstil og helseChevronRight
SubjectMaterialFagstoff

Fagartikkel

Livsstil

Kva for ein livsstil vi har, er eit resultat av kva for val vi har og kva vi vel. I den vestlege verda er livsstilen til menneska prega av at vi har mange moglege val. Desse ulike alternativa påverkar oss.

Jente som syklar. Foto.

Vi tek ei rekkje val kvar einaste dag. Veit du at nokre av vala dine kan føre til at du får dårlegare helse? Er du oppteken av kva som gir deg god helse?

  • Vi kan velje å ha eit sunt eller eit mindre sunt kosthald.
  • Vi kan i mange tilfelle velje om vi vil vere fysisk aktive. Vi kan gå eller sykle til skolen eller ta bussen. Vi kan velje å gå tur eller drive idrett, men vi kan og velje å la vere.
  • Vi har tilgang på ulike rusmiddel og tobakk, men vi kan velje å ikkje bruke slikt.
  • Mange jobbar mye og er opptekne av status og karriere. Andre prioriterer familie og fritid. Også her kan vi velje.

Mange vil innvende at det ikkje er så enkelt å velje i alle desse tilfella. Ein må ha ein jobb, og ein må ete også når ein ikkje har tid til å lage sunn mat. Dette er sjølvsagt riktig, men i mange tilfelle har vi høve til å velje. Og da er det viktig å vite at vala vi gjer, har konsekvensar for helsa vår.

Eigenomsorg

Eigenomsorg handlar om korleis vi tek vare på oss sjølve. God helse er ikkje noko ein er fødd med eller automatisk kan rekne med å berge heile livet utan eigen innsats. Dei fleste nordmenn har høve til å velje korleis dei vil leve. Livsstilen din kan faktisk ha mye å seie for kor gammal du kjem til å bli! Stadig vert det lagt fram forsking om kva for faktorar som har positiv og negativ innverknad på helsa. For å kunne ta gode val er det viktig at vi får tak i informasjon og vert medvitne om moglege problem. Barn og unge må lærast opp.

Det vert og rekna som ein livsstil å vere ekstremt oppteken av å leve rett. Enkelte vert sjølvsentrerte og innsnevra i tankegang og interesseområde. Mat, trening, vekt, muskelmasse og prestasjonar får eit altfor stort fokus. Ved å forsake godsaker, avslå tid til sosialt samvere og trene til alle tider på døgnet kan ein faktisk gå i motsett grøft. Enkelte brukar medikament i tillegg for å få auka muskelmasse og uthald. Dette kan vere direkte helseskadeleg. Belastningslidingar pga. overtrening, eteforstyrringar, rastløyse og usosial livsstil kan føre til stressliknande tilstandar i kroppen. Det er viktig å finne ein balanse mellom aktivitet og kvile. Det er heilt ok å unne seg god mat og drikke sjølv om ein vil leve sunt. Det er ikkje uheldig til dømes å ete feit mat og alkoholhaldig drikke i ny og ne.

Utfordringar til deg:

Diskuter i klassen:

  1. Kvifor synest mange det er vanskeleg å velje rett i forhold til livsstil og helse?
  2. Intervju ein eldre person og finn ut kva som prega livsstilen i Noreg for 60–70 år sidan.

Læringsressursar

Livsstil og helse

SubjectEmne

Fagstoff

SubjectEmne

Oppgaver og aktiviteter