Hopp til innhald

  1. Home
  2. Restaurant- og matfag Vg1ChevronRight
  3. RåvarerChevronRight
  4. Krydder og smaksstofferChevronRight
  5. EddikChevronRight
SubjectMaterialFagstoff

Fagartikkel

Eddik

Eddik har tradisjonelt blitt brukt til å konservere matvarer slik at dei tolte lenger lagring. I dag nyttar vi eddik også til sylting, og som smakstilsetjing i ulike rettar, sausar, marinadar og dressingar.

Forskjellige typer eddik i flaske. Foto.

Utvalet av eddik i handelen har aldri vore større, og ein finn mange ulike typar som varierer i smak, lukt og utsjånad.

Framstilling av eddik

Eddik blir framstilt ved at ei alkoholhaldig væske som er laga på sukker og råvarer som inneheld stive, blir tilsett eddiksyrebakteriar. Eddiksyrebakteriane kan ein tilsetje direkte eller ved tilgang på luft. Desse bakteriane omdannar alkoholen til eddiksyre. Dette kallar vi eddikgjæring.

Vi har ulike typar eddik:

  • Bæreddik: blir framstilt av ei bærsaft gjennom alkohol- og eddikgjæring. Bæreddik er fin å bruke i dessertsausar og til rettar av vilt.
  • Vineddik: blir framstilt ved at vin blir omdanna til eddik. Vineddik finst både som kvit, raud, rosé og sherryeddik. Balsamicoeddik er ein berømt vineddik frå den italienske byen Modena. Den har ein særprega aroma og smak som kjem av mange års lagring.
  • Epleeddik: framstilt av eplesaft gjennom alkohol- og eddikgjæring. Blir mykje brukt til salatar, marinadar og sausar.
  • Kryddereddik: vineddik tilsett friske krydderurter som estragon. Estragoneddik eignar seg godt til til dømes bearnessaus.
  • Riseddik: framstilt av ris. Blir brukt til asiatiske rettar og er uunnverleg i sushiris.
  • Malteddik: blir framstilt av gjæra byggsaft. Han har ein sterk og særprega smak og er mykje brukt til fish and chips, men kan òg nyttast til å leggje ned grønsaker i, som smakstilsetjing i chutney og surkål, eller i dressingar og marinadar.
  • Norsk gjæringseddik: blir framstilt av fortynna etanol. Norsk gjæringseddik er i handelen som kvit og brun eddik.

Ulik styrke

Eddik finst i ulike styrkar. Dei vanlegaste eddikane som vineddik, epleeddik og gjæringseddik blir vanlegvis selde med ein styrke på mellom 5 og 7 % eddik. Riseddik er mildare med om lag 4 % eddik. Konsentrert eddiksprit eller eddikessens har ein styrke på 35 %, som vi berre kan oppnå ved å destillere han (ikkje ved gjæring). Denne essensen blandar vi med vatn til den styrken vi ønskjer.

Lagring

Eddik som er opna bør oppbevarast mørkt og kjølig.

Læringsressursar

Krydder og smaksstoffer

SubjectEmne

Fagstoff

SubjectEmne

Oppgaver og aktiviteter