Hopp til innhald

  1. Home
  2. Restaurant- og matfag Vg1ChevronRight
  3. RåvarerChevronRight
  4. Skaldyr og blautdyrChevronRight
  5. Sjømat – skal- og blautdyrChevronRight
SubjectMaterialFagstoff

Fagartikkel

Sjømat – skal- og blautdyr

Vi har ei lang kystlinje og høve til å fange mange ulike sortar skjel og krepsdyr. Det finst òg ein del oppdrett, mellom anna på blåskjel. Skjel og blautdyr blir rekna som festmat, årsaka til dette er nok mykje den høge prisen.

Skaldyr som er lagde opp på ei trefjøl. Foto.

Hummar blir sett på som ei eksklusiv matvare, og har vore brukt i Noreg frå 1800-talet, særleg hos dei rike. Blåskjel er billeg mat, men likevel verdsett.

Inndeling av skaldyr og blautdyr

Skaldyr (krepsdyr)

  • reker
  • sjøkreps
  • krabbe
  • hummar

Blautdyr

  • skjel (blåskjel, kamskjel, østers)
  • sneglar
  • kråkebollar
  • blekksprut (akkar)

Næringsinnhald

Skaldyr og blautdyr er mager mat, det vil seie at dei inneheld lite feitt. Det finst ein del protein i skaldyr og blautdyr, i tillegg til vitamin frå B-vitamingruppa og vitamin D. Innhaldet av mineralstoff varierar veldig. Som eit døme kan vi nemne blåskjel, dei inneheld mykje jern, selen, jod og kalium.

Rettar og tillagingsmetodar

Ein kan ete skaldyr og blautdyr til forrett, middag og lunsj. Det er populært å servere desse råvarene på ein skaldyrbuffé der sitron, loff, aioli eller majones er fast tilbehøyr.

Vanlege retter og tillagingsmetodar er

  • koking/damping
  • suppe
  • salatar
  • stuingar
  • gratinering

Lagring

Skjel og skaldyr er lettskjemde matvarer og ein må derfor vere svært nøye med lagringstemperaturen, og med hygienen ved behandling og oppbevaring. Lettskjemd mat kan bli helseskadeleg om du oppbevarer han feil, ettersom matvara inneheld mykje vatn og bakteriar har gode vekstforhold.

Ferske skjel og skaldyr blir ofte lagra på is og ved temperaturar ned mot 0 ˚C. Ferske heile reker blir òg distribuert i saltlake. Elles blir ein del skaldyr og blautdyr, som blåskjel og hummar, pakka i modifisert atmosfære-pakning (MAP), noko som gjer at dei toler vesentleg lenger langring.

Læringsressursar

Skaldyr og blautdyr

SubjectEmne

Fagstoff

SubjectEmne

Oppgaver og aktiviteter