Hopp til innhald

  1. Home
  2. Restaurant- og matfag Vg1ChevronRight
  3. RåvarerChevronRight
  4. Mjølk og meieriproduktChevronRight
  5. Mjølk kan motverke at vekta går opp!ChevronRight
SubjectMaterialFagstoff

Fagartikkel

Mjølk kan motverke at vekta går opp!

Eit tema som stadig kjem opp, er vekt og helse, og av og til er det nokon som luftar påstanden om at ein blir feit av å drikke mjølk. Er det noko i dette, eller er det nok ein myte som må avkreftast ein gong for alle?

Ei jente som drikk lettmjølk av ein kartong. Foto.

Myten

Det kan vere fleire årsaker til at myten om at mjølk gjer deg feit, er blitt til. Men ei gruppe som har vore flittige til å halde fram dette som eit faktum, er ulike dyrevelferdsorganisasjonar som ønskjer å få slutt på mjølkeproduksjonen. Målet deira har kan hende vore å gjere oss redde for mjølk som ei kjelde til overvekt. På den måten håpar dei å redusere etterspurnaden etter mjølk og dermed oppnå ein reduksjon i husdyrhaldet. Ved ein skule i USA som etter fleire års kamp hadde fått kvitta seg med brusautomaten sin og erstatta han med ein mjølkeautomat, dukka det straks opp aktivistar som ropte til barna at dei blei feite av å drikke mjølk. Også i Canada har dyreaktivistane retta seg inn mot barn med denne «informasjonen».

Studiar viser noko anna

Fleire studiar avsannar påstanden om at ein blir feit av å drikke mjølk. Mykje kan faktisk tyde på at eit visst mjølkekonsum kan medverke til å behalde den slanke linja. Forskaren Michael Zemel har publisert ein studie som viser at vi ved å konsumere magre meieriprodukt som mjølk, yoghurt og ost kan hjelpe kroppen med å kontrollere mengda kroppsfeitt. Det ser ut til at magre mjølkeprodukt påverkar feittcellene i kroppen til å lagre mindre feitt og heller bryte ned det lagra feittet. Dette kan gi ein vesentleg lågare risiko for overvekt. Han fann òg ut at kvinner som fekk i seg minst tre porsjonar magre mjølkeprodukt kvar dag hadde den absolutt lågaste risikoen for å bli overvektige.

CLA i mjølk

CLA er ein fleirumetta feittsyre som finst i to ulike former og som finst naturleg i mjølk og kjøt. Feittsyra blir danna når kua et og fordøyer gras. CLA kan òg framstillast kunstig frå ulike planteoljer. Det har gått og går framleis føre seg ei rekkje studiar med CLA på dyr og menneske for å avdekkje kva funksjonar feittsyra kan ha. Hypotesen er at inntak av CLA verke positivt inn når ein ønskjer å førebyggje overvekt eller slanke seg, mellom anna ved at det stimulerer forbrenninga av feitt og bevarer musklane.

Moderne fôring og mindre tid på beite har ført til at det har blitt vesentleg lågare innhald av feittsyra CLA i kumjølk og kjøt dei siste tiåra. Somme forskarar meinte på byrjinga av 2000-talet at ein kan kompensere for det lågare CLA-nivået ved å tilføre nokre gram CLA i fôret kvar dag.

Mjølk som markør?

Studiar som viser at eit fornuftig mjølkeinntak ikkje fører til overvekt, men derimot til at ein bevarer normalvekta, har kan hende òg ei anna bakanforliggjande forklaring enn sjølve innhaldet i mjølka. Det kan vere at dei som bruker magre mjølkeprodukt, er meir medvitne om kosthaldet sitt og kanskje også fører ein sunnare livsstil. I så fall kan ein seie at bruken av magre mjølkeprodukt er ein markør på eit sunt kosthald og/eller ein sunn livsstil.

Energibalansen er det viktigaste

Når det er snakk om kva slags mat som er meir eller mindre feitande enn andre produkt, er det viktig å ha klart for seg at det ikkje er einskilde matvarer, men kosten sett under eitt, som gjer at vekta aukar eller minkar. Dersom ein et meir energi enn ein forbruker, lagrar den ekstra energien seg som feitt på kroppen – uansett kva ein har ete. Det seier seg likevel sjølv at det er lettare å ete for mykje av feit mat, som feite middagar og dessertar, enn av mager mat som grønsaker og frukt, fordi feit mat har mykje meir kaloriar fordelte på eit lite volum. Det skal med andre ord ein svært stor magekapasitet til for å ete seg feit på salat.

Læringsressursar

Mjølk og meieriprodukt