Hopp til innhald

  1. Home
  2. Helse- og oppvekstfag Vg1ChevronRight
  3. UtviklingChevronRight
  4. Ulike føresetnader for utviklingChevronRight
  5. Nedsett funksjonsevneChevronRight
SubjectMaterialFagstoff

Fagartikkel

Nedsett funksjonsevne

Det er viktig å tenkje over kva omgrep vi nyttar, og å vite at innhaldet i omgrep kan endrast over tid. Her skal vi sjå litt på omgrepa nedsett funksjonsevne, funksjonsnedsetjing og funksjonshemmingar.

Gut på sitjeski med hjelpar køyrer alpint. Foto.

Når du les litteratur og høyrer debattar, vil du oppleve at omgrep knytte til emnet blir nytta på ulike måtar. Som profesjonell yrkesutøvar bør du nytte omgrep på den måten som offentlege styresmakter gjer.

Omgrep

Tidlegare vart personar med nedsett funksjon i sansar eller kroppsdelar ofte kalla funksjonshemma. I dag er det meir vanleg å nytte omgrepa nedsett funksjonsevne eller funksjonsnedsetjing fordi det ofte er faktorar i samfunnet, ikkje hos den enkelte, som hemmar funksjon og deltaking. Likevel er det både fagfolk og faglitteratur som framleis nyttar omgrepet funksjonshemming om det som bør kallast nedsett funksjonsevne.

"Funksjonsnedsettelse kan erfares som kognitiv, psykisk, sosial, sensorisk og fysisk funksjonsnedsettelse, tydeligere spesifisert i underkategorier som blind, synshemmet, døv, hørselshemmet, bevegelseshemmet og miljøhemmet" (Lid, 2019). Både medfødte og erverva skadar og sjukdommar kan føre til nedsett funksjonsevne, anten varig eller forbigåande.

Mann i rullestol ved tog utan universell utforming. Foto.

Diagnose

Du bør vere klar over at ein diagnose ikkje seier noko om funksjonsnivået til menneske eller behova deira for hjelp. Eit menneske med ei synshemming kan fungere godt og ikkje ha noko hjelpebehov, medan eit anna kan ha store problem med å fungere sjølvstendig.

I gruppa menneske med psykisk utviklingshemming vil enkelte ha behov for hjelp til dei fleste oppgåver, mens andre fungerer godt med eigen bustad, jobb og fritidsaktivitetar.

Utfordringar til deg

  1. Kva kan vere grunnen til at menneske med til dømes reumatisme ikkje tenkjer på seg sjølv som funksjonshemma?
  2. Kvifor er det meir riktig å nytte omgrepa nedsett funksjonsevne og funksjonsnedsetjing enn omgrepet funksjonshemming?
  3. Har du nedsett funksjonsevne dersom du brekker beinet og må nytte krykkjer? Grunngi svaret ditt.
  4. Kva er ein diagnose?

Kilde

Lid, I. M. (2019). Funksjonshemning. I Store norske leksikon. Henta 27. mars 2020 frå https://snl.no/funksjonshemning

Læringsressursar

Ulike føresetnader for utvikling