Hopp til innhald

  1. Home
  2. Salg, service og sikkerhet Vg2ChevronRight
  3. FørstehjelpChevronRight
SubjectMaterialFagstoff

Fagartikkel

Brannskadar

Brannskadar og forbrenningar må behandlast med ein gong, slik at varmeutviklinga ikkje trengjer djupare ned i vevet. Rask nedkjøling lindrar smerta og hindrar forverring.

En brannmann redder en kollega. Foto.

Brannsår og forbrenning

Brannskadar kan oppstå som følgje av berr eld, varme væsker (kokande vatn, kaffi m.m.) og andre varme kjelder. Varmeutviklinga kan trekkje ytterlegare ned i vevet dersom ein ikkje startar avkjøling snarast. Utan hurtig nedkjøling kan skaden forverrast og, avhengig av omfanget, utvikle seg til ein farleg situasjon.

Vi deler brannskadar i tre grupper:

  1. førstegrads forbrenning
  2. andregrads forbrenning
  3. tredjegrads forbrenning

Brannskadar som dekkjer meir enn 10 prosent av kroppsoverflata, er alltid alvorlege. For å vurdere omfanget kan du bruke denne hugseregelen: Storleiken på handflata til ein person svarer til omtrent 1 prosent av kroppsoverflata.

Dersom det er større forbrenningar, kan skaden raskt utvikle seg til sirkulasjonssvikt. Dersom kroppen er forbrend med meir enn 20 prosent andregrads forbrenning (store væskefylte, smertefulle blemmer), vil det utvikle seg til ein sirkulasjonssvikt som må behandlast deretter.

9-ar-regelen ved andregrads forbrenning:

  • hovudet 9 prosent
  • kvar arm 9 prosent
  • kvart bein 9 prosent
  • bryst og mage 2 x 9 prosent
  • rygg og sete 2 x 9 prosent

Behandling

Kaldt vatn er effektivt for å kjøle ned, og det verkar samtidig smertelindrande. Bruk kaldt vatn dei første minutta, og gå så over til vatn med temperatur 15–20 grader celsius. Hald fram med nedkjølinga i minst 15 minutt, til det ikkje svir lenger, eller gjerne heilt til profesjonelle tek over behandlinga, dersom det er behov for det.

Førstehjelp: Små brannsår
OPPGÅVER
1. Korleis kan ein sjå at det er andregrads forbrenning? Sjå svar

Ved at det er store væskefylte, smertefulle blemmer.

2. Kvifor er det så viktig å komme raskt i gang med nedkjøling av brannskadar? Sjå svar

For å hindre at varmeutviklinga trekkjer endå lenger ned i vevet, og fordi det er smertelindrande.

Læringsressursar

Førstehjelp