Hopp til innhald

  1. Home
  2. Salg, service og sikkerhet Vg2ChevronRight
  3. FørstehjelpChevronRight
SubjectMaterialFagstoff

Fagartikkel

Ytre og indre blødingar

Store blødingar som ikkje blir stansa med ein gong, kan føre til ein livstruande tilstand for pasienten. Her skal vi sjå på korleis blødingar kan stansast. Vi skil mellom ytre og indre bløding.

En person får hjelp til å rense et sår på kneet. Foto.

Ytre bløding

Mistar ein person mykje blod, må blødinga stansast med ein gong. Med stort væsketap og kanskje store smerter som gir utvida blodårer, akselererer sirkulasjonssvikten, og situasjonen kan raskt bli livstruande.

Med ein effektiv trykkbandasje kan du stanse blødinga. Ein trykkbandasje kan til dømes vere eit tøystykke som du legg over såret med ein hard gjenstand (ein stein, ei klokke e.l.) oppå. Så lagar du ein knute som du strammar oppå den harde gjenstanden, som du i sin tur pressar ned mot såret. Hald den blødande staden høgare enn hjartet. Slik gir du god førstehjelp på staden.

Stanse bløding – trykkforbinding:

Trykk direkte på såret
Trykk direkte på såret.
Legg på en kompress, deretter en hard gjenstand over såre
Legg på ein kompress, deretter ein hard gjenstand over såret.

Legg en trykkbandasje rundt.
Legg ein trykkbandasje rundt.

Indre bløding

Kraftige støytar eller slag kan lett føre til skadar på milt, lever eller andre vitale indre organ.

Teikn på indre bløding:

  • Bleik, kald og klam hud. Ved alvorleg blodtap blir blodet i huda automatisk henta inn til meir sentrale delar av kroppen for å sikre blodtilførselen til livsviktige organ. Då mistar huda farge og blir kald, og den skadde kan begynne å kaldsveitte.
  • Smerter i magen. Det er eit typisk teikn,
  • Kort pust. Indre blødingar påverkar pusterefleksen, og personen blir kortpusta.

Ring 113 straks ved mistanke om indre bløding!

Det er svært lite ein som førstehjelpar kan gjere med indre blødingar, men det er viktig å sørgje for at pasienten held kroppstemperaturen ved like. Skjerm pasienten mot vêr og vind. Prøv å unngå at pasienten blir våt, da det fører til raskare nedkjøling. Sjølv på ein vanleg sommardag kan pasienten bli nedkjølt dersom ein ikkje pakkar han/henne inn med klede, teppe eller liknande. Hugs at det er viktig å skjerme mot nedkjøling også frå bakken.

Snakk roande til pasienten for å halde pulsen hans/hennar så låg som mogleg.

OPPGÅVER
1. Ein pasient har fått eit djupt kutt, med middels kraftige, men ikkje støytvise, blødingar. Kva slags tiltak vil du setje i verk for å redusere blødingane medan de ventar på at kvalifisert personell tek over behandlinga? Sjå svar

Leggje på ein trykkbandasje.

2. Kva er typiske teikn på indre blødingar? Sjå svar

Bleik, klam hud, smerter i magen, kort pust.

Læringsressursar

Førstehjelp