Hopp til innhald

  1. Home
  2. Kommunikasjon og kulturChevronRight
  3. KommunikasjonssteoriChevronRight
  4. Kva er kontekst i ein kommunikasjonssituasjon?ChevronRight
  5. Viktige kontekstfaktorerChevronRight
SubjectMaterialFagstoff

Fagartikkel

Viktige kontekstfaktorer

Kva påverkar oss når vi kommuniserer? Det er ganske mange faktorar i kommunikasjonssituasjonen som påverkar korleis vi tolkar og forstår kvarandre. Kan du noko om dette, er det lettare å unngå misforståingar. Vi skal sjå nærmare på nokre av kontekstfaktorane.

Ung kvinne samtalar med eldre mann i rullestol. Foto.
Kva for kontekstfaktorar påverkar desse to som snakkar med kvarandre?

Jo lenger vi oppheld oss i ein annan kulturell fellesskap, og jo meir vi kommuniserer, desto meir vil vi forstå at vi treng å vite noko meir om omgivnadane. Kommunikasjon skjer aldri i eit tomrom. Konteksten er med på å gi nøklar til korleis vi skal forstå dei teikna vi sender verbalt eller ikkje-verbalt.

Kontekst kan vere:

  • fysiske omgjevnader, som kvar kommunikasjonen går føre seg – er det ute eller inne, på gata eller i skogen?
  • føresetnaden for kommunikasjonen – kva er det som ligg bak?
  • føremålet for samhandlinga – kva er målet for kommunikasjonen?
  • dei sosiale og kulturelle føresetnadane, verdiar og normer, religion og historie – kort sagt alt som kan danne bakgrunn for dei kommunikative handlingane.

Slike referanserammer, eller kulturelle kontekstfaktorar, er viktige, men skal vi begynne å liste dei opp, blir det snart eit stort og uoversiktleg materiale. Som tidlegare nemnt, blir biletet ytterlegare komplisert ved at partane i ein kommunikasjon vanlegvis gjer ulike delar av desse faktorane relevante

Ulike referanserammer

Ut ifra det vi tidligere har sagt om den dynamiske kulturforståinga, er kultur ikkje berre noko mennesket har, men noko det skaper eller gjer gjeldande i ei samhandling. Kvar av partane ber med seg sitt sett av referanserammer som kan brukast som kulturelle innkodings- og avkodingsnøklar, det som vi tidlegare har kalla kulturfilter.

Vi må derfor gjere eit utval av moglege hovudområde av desse kontekstfaktorane med det formålet å peike ut nokre som er viktige for kommunikasjonssituasjonen.

Tre viktige faktorar

Vi skal ta for oss tre hovudgrupper:

  1. verdsbiletet (religion, verdiar, normer, tid, osb)
  2. sosiale faktorar (status, familie, alder, kjønnsroller, jobb, osb)
  3. individuelle faktorar (erfaring, tenkjemåte, avgjerdsmåtar, kjensler)

Det er ikkje skarpe grenser mellom desse kontekstfaktorane. Dei går over i kvarandre. Forholdet til tid kunne yil dømes like gjerne vore studert under områda for sosiale eller individuelle faktorar. Måtar du tar avgjerder på kan ha både individuelle og sosiale komponentar. Til dømes kan både eigne erfaringar (individuell faktor) og kjønnsroller (sosiale faktorar) gjere at du vel eit bestemt yrke. Måten du tenkjer på vedkjem også både verdsbilete og individuelle faktorar. Tenk berre på kva for tankar som låg bak dei vala du tok i samband med konfirmasjonen.

Tenk over: Kva for faktorar frå dei tre hovudgruppene avgjorde om du konfirmerte deg eller ikkje?

Kva for faktorar er viktige i kva for situasjonar?

Felles for alle faktorane er at dei kan vere viktige for korleis deltakarar i ein kommunikasjon forstår kommunikasjonsprosessane, altså korleis vi tolkar det som blir sagt og gjort. Faktorane er også viktige for å bestemme kva for meiningar vi gjer relevante. Konteksten ligg i omgivnadane for ein kommunikasjonssituasjon. Men samtidig er det opp til den enkelte kva for faktorar han eller ho gjer gjeldande i den aktuelle samhandlinga eller samtalen.

Tenk over: Du diskuterer innvandring. Kva for faktorar gjer du gjeldande i desse situasjonane:

  • i samtale med ein venn
  • i diskusjon med besteforeldre
  • i ein paneldebatt i midttimen

Kontekstanalyse

Når du analyserer ein kultur, må du leite etter korleis faktorane kjem til uttrykk. Det viktigaste er å observere og prøve å forklare korleis til dømes religion eller alder påverkar kommunikasjonen. Kvifor seier og reagerer ein person slik hun eller han gjer i akkurat denne situasjonen? Å plassere uttrykka i rett kategori er ikkje like viktig.

Læringsressursar

Kva er kontekst i ein kommunikasjonssituasjon?

Kva er kjernestoff og tilleggsstoff?