Hopp til innhald

  1. Home
  2. Naturbruk Vg1ChevronRight
  3. Naturbasert produksjonChevronRight
  4. ReindriftChevronRight
  5. Reinens biologiChevronRight
  6. ReinenChevronRight
SubjectMaterialFagstoff

Fagartikkel

Reinen

Reinen er eit drøvtyggande klauvdyr med eit spesielt instinkt. Storleiken varierer innanfor same kull og same kjønn. Fargen på pelsen og storleiken på geviret skiftar med årstidene.

Reinen er eit virveldyr. Han har eit skjelett som er sett saman av knoklar av ulik form og storleik. Virvelsøyla til reinen består av halsen (sju virvlar), brystet (14 virvlar), lenda/krysset (fem virvlar), bekkenet (fem samanvaksne virvlar) og halen (sju–åtte virvlar). På nordsamisk er det namn på alle virveltypane, til dømes på virvlane i halsen frå øvste virvelen: bieddarašdilljá, báhppa og fem čeabetdávtti.

Reinen er drøvtyggjar, og tennene hans er lik tennene til andre drøvtyggjarar. Drøvtygging er å gulpa mageinnhaldet opp i munnhola og tyggja det på nytt før det vert svelgt for andre gong. Reinen har ikkje framtenner i overmunnen, men i staden eit fast, bruskaktig parti som framtennene i undermunnen tygg mot.

Reinen har både hovudklauver og biklauver. Hovudklauvene er store, breie og kvasse i kanten. Dei er skovlforma og er skapte til å grava i snøen med. Reinen kan grava seg gjennom eit metertjukt snølag. Han kan også slå sund fastare snølag (čearga) og tynne islag (f.eks. geardni, činus) med dei kvasse klauvene sine. Biklauvene er også store. Det gir reinen stor bereevne på snødekt mark og på flate myrar. Dei store klauvene og den luftfylte pelsen gjer reinen til ein ypparleg symjar; han flyt godt og padlar seg raskt fram.

Stemma til reinen er lite melodiøs, ho høyrest ut som grynting. Om kalven kjem vekk frå simla, lokkar dei på kvarandre med grynting. Stemma til kalven er lysare enn stemma til ein vaksen rein. Lyden av bukken i brunst er kraftigare og høyrest ut som snorkande snøft som vert utstøytte fleire gonger.

Gevir

Både hannreinen og horeinen har gevir eller horn. Geviret er ei beindanning som veks ut frå to beintappar på pannebeinet. Geviret er glatt, fleirspissa med svak rosenkrans. Om hausten er geviret til reinen utvakse. Då feiar reinen geviret for å få vekk basten som sit fast i horna. Dei største hanndyra er dei første som skrapar bort basten i gevira. Det skjer gjerne i august.

Reinen feller geviret på ulike tider av året alt etter alder og kjønn. De største reinoksane (sarvvis) feller gevira først, deretter feller vuorsu, varit og čearpmat.

Feie = čallat/tjalleminie

Felle = nulpet

Samisk har ein rik terminologi for gevir. Gevir er čoarvi/tjåervie på nordsamisk/sørsamisk. Det finst samiske namn på for eksempel hornkrona, hornrota, dei ulike taggane på geviret, forma på gevira, gevirhuda og forgreiningane på geviret.

Pels (hår)

Pelsen til reinen heiter «guolga» på nordsamisk. Det betyr hår. Pelsen består av hårstrå som er hole, som isolerer godt, og som gir reinen vern mot vêr og vind. Kvar sommar skiftar reinen pels for å få fornya han, slik at han gir best mogleg isolasjon neste vinter.

Vinterpelsen gir svært god isolasjon når det er kaldt. Dei som har sett ein reinflokk, har sett at pelsen består av mange grå nyansar, og at fargen kan variera frå svart til kvit. Hovudfargen i flokken er for det meste grå med litt gult skjer.

På samisk har dei ulike fargane ulike namn:

  • muzet (brun)
  • vielgat (grå)
  • gabba (kvit)

Namna på pelsfargane er ikkje dei same orda som vert brukte på dei vanlege fargane på samisk.

Læringsressursar

Reinens biologi

SubjectEmne

Fagstoff

SubjectEmne

Oppgaver og aktiviteter