1. Home
  2. Naturbruk Vg1ChevronRight
  3. Naturbasert produksjonChevronRight
  4. Fiske og fangstChevronRight
  5. Fartøy og reiskap i fiskerinæringaChevronRight
  6. Fiskereiskapar med panelnett og notlinChevronRight
SubjectMaterialFagstoff

Fagartikkel

Fiskereiskapar med panelnett og notlin

Nett av ulike materialar og storleikar vert nytta i mange ulike fiskereiskapar. Netta består av trådar som er knytte eller vovne saman til masker. Netta i trål, snurrevad og ruser vert kalla panelnett, medan notlin vert brukt i nøter og merdar.

Garn med fisk trekkes opp av havet. Foto.

Maskevidde

Maskevidde er eit mål for storleiken på masker i netta og vert oppgitt i millimeter eller omfar.

Maskevidde i millimeter

Maskevidda i millimeter finn vi ved å måla lengda på ein stolpe medan garnet er vått. Dette tilsvarer avstanden mellom to knutar.

Maskevidde i omfar

Omfar er eit eldre omgrep som framleis vert brukt av utøvande fiskarar. Talet på omfar fortel kor mange stolpar som går på ei alen. Ei alen er 62,75 cm. Det vil seia at jo mindre omfar, jo større masker.

Omrekning frå omfar til millimeter

Eit torskegarn er på seks omfar. Det vil seia at det er seks stolpar på ei alen. Kvar stolpe vert då:

627,5 mm : 6 = 104,5 mm. Garnet har altså ei stolpelengde på 104,5 mm. Stolpelengde er lik maskevidde.

Somme gonger bruker vi også omgrepet maskestorleik. Ein maskestorleik er det same som to stolpelengder. Dei ulike omgrepa vert blant anna brukte i ulike lov- og regelverk. Les meir om Måling av garnmaske på nettsidene til fiskeridirektoratet.

Fiskegarn

Maskene i eit fiskegarn er tilpassa storleiken på det vi fiskar etter, og fisk i rett storleik vert sitjande fast i maskene. Fisk som er for små, sym gjennom, og fisk som er for store, set seg ikkje fast i maskene. Garn verkar etter snareprinsippet.

Trål

Maskene i ein trål varierer også etter kva vi fiskar etter. Trålposen vert dradd gjennom vatnet og fungerer etter sileprinsippet.

Nøter

Nøter vert brukte til å stengja fisk eller dyr inne slik at dei er i live når vi tek dei opp. Då må maskene vera ganske små slik at fisken ikkje set seg fast, men samtidig må vatnet kunna strøyma gjennom. Nøter vert brukte til fangst, slik som kilenota, der ho fungerer som ei felle. Men nøter vert også brukte til å stengja oppdrettsfisk inne i merdane på sjøanlegga.

Frå nett til fiskereiskap

Tråd av ulike tykkelser. Foto
Tråd til fiskegarn

For at netta skal verta fiskereiskapar må dei monterast. I garn vert overtelne og undertelne brukte – tau som er sydde fast i overkant og underkant av panelstykket. Trål og snurrevad er posar av panelnett som er forsterka med telner. I ruser og teiner er netta spente opp på rammer av tre eller plast. Du finn nærare skildring av dei enkelte reiskapane på eigne sider.

Tidlegare batt fiskaren garna sine sjølv av bomullstråd. I dag vert garn og nøter produserte på reiskapsfabrikkar, og fagoperatør i fiskereiskapsfaget er eit eige yrke.

Som fiskar må du kunna teknikken med å binda garn slik at du er i stand til å sy saman delar og reparera mindre skadar på garn og nøter.

Læringsressursar

Fartøy og reiskap i fiskerinæringa

SubjectEmne

Fagstoff