Fagstoff

Omgrep knytt til vin

Publisert: 18.02.2015, Oppdatert: 05.03.2017

Hugselapp:

  • Vin blir laga ved å gjere om druesukker til alkohol.
  • Tannin kjem frå skalet til drua og finst mest i raudvin sidan han gjærar saman med skalet.

bilde av en som lukter på et glass med vin  

Som elev på kokk- og servitørfag skal ein kunne presentere, anbefale og servere mat og drikkevarer både med og utan alkohol. For å kunne presentere og anbefale ein vin til ein gjest må ein kjenne til nokre viktige omgrep. Innanfor «vinspråket» er det fleire slike omgrep som kan vere forvirrande eller vanskelege å forstå. Her skal vi sjå på nokre av dei mest elementære.

 

 

Drue delt i to. Foto.Drue delt i to. Tannin finst i skalet på drua og i stilk og kjerner.. 

Bilete av ein tallerken med eit biffstykke og eit glas raudvin. Foto.Tannin i vinen reinskar opp i munnen etter kjøt og feitt. 


Bilete av kvinne som luktar på vin.Vi oppfattar aromaer gjennom nasen når vi luktar på vin.  

Bilete av eple, rose og strå.Typiske aromaer i ein vin laga av drua Pinot Grigio.  

 

 

Tannin/garvestoff

Når vi snakkar om vin, høyrer ein ofte orda garvestoff, garvesyre og tannin. Dette er tre ord som skildrar det same. Tannin kjem frå skalet, stilken og kjernen i drua, og frå lagring på fat. Tanninet gir ei litt snerpande, tørr kjensle i munnen når du smakar på vin. Du får litt av den same kjensla når du smakar på ein pose med te. Det smakar litt tørt og bittert. Tannin gir vinen struktur og er eit nyttig verktøy for å «rydde opp» i munnen etter kjøt og feitt.

Friskleik

Omgrepet «friskleik» blir brukt om den forfriskande smaken som innhaldet av syre i vinen gir. Tenk på korleis det kjennest når du smakar på sitron. Syra gjer at ein vin verkar frisk, og for lite syre gjer at han verkar slapp. Syre er ein viktig grunnsmak i mat og vin og gjer at ein ikkje opplever maten eller vinen som tung, flat eller keisam. Gradert som lite frisk når ein nesten ikkje kjenner syresmaken, ganske frisk når syresmaken er tydeleg, frisk når syresmaken er heilt sentral.

Søtleik

Vi brukar dette omgrepet om inntrykket vi får av søtleiken i vinen. Søtleiksgraden i vin går frå tørr, halvtørr, halvsøt til søt. Når vi snakkar om ein tørr vin, så tyder det i denne samanhengen at vinen ikkje har søtleik fordi alt sukkeret er gjort om til alkohol. Dette kan vere litt forvirrande, fordi ein vin kan smake tørt sjølv om han har litt restsukker i seg. Då kan det vere at syra er så høg at vi ikkje kjenner smaken av sukkeret. Motsett kan ein vin smake av søt moden frukt sjølv om vinen ikkje inneheld noko frukt som vi kan smake.

Sjølv om vi stort sett brukar omgrepet om kvitvinar, finst det òg raudvinar med søtleik. Ein halvtørr vin kjennest ganske søtleg ut i munnen, mens søt er dessertvin. Dei fleste kvitvinar er tørre, men ofte finn vi litt søtleik i ein del vinar frå Tyskland. Dei er då halvtørre.

Alkohol

Alkohol er resultatet av gjæringa, og ein vin med høg alkoholprosent vil gi ei forsiktig «varm» kjensle bak i munnen. Alkohol kan òg smake litt søtt.

Fylde

«Fylde» i vin er kor stor munnkjensle ein kjenner. Alkohol, tannin og fruktkonsentrasjon medverkar til fylde. For å forenkle litt kan du tenkje på saft og vatn, og korleis blandingsforholdet mellom dei gir ulike opplevingar av fylde når du drikk. Fylde seier noko om vinstil, ikkje om det er god eller dårleg kvalitet på vinen. Graderinga er lett fylde, ganske fyldig og fyldig.

Aroma

Vi kjenner meir enn grunnsmakar når vi smakar mat eller vin. Aromaene oppfattar vi gjennom nasen når vi luktar på vinen. Aromaene i vin kan for eksempel vere dufter som minner om frukt, blomster, krydder eller urter. Aromaene i vinen blir danna av eigenskapar ved drua og dyrkinga, og under produksjon og lagring.