Fagstoff

Praktisk om vin

Publisert: 18.02.2015, Oppdatert: 05.03.2017

Hugselappen:

  • Vinen smakar best når han blir servert ved rett temperatur.
  • Dei ulike vintypane skal serverast ved ulike temperaturar.
  • Skal det serverast fleire vinar til eit måltid, startar vi med lette vinar og avsluttar med tyngre vinar.

Bilete av eit par på restaurant som blir servert vin av ein kvinneleg kelner.  

Når ein skal servere vin, er det viktig at ein har litt kunnskap om korleis dette skal gjerast for at vinen skal smake mest mogleg.

 

Bilete av eit vinglas med termometer i.Vinen blir fort varma opp i glaset. Server heller vinen for kald enn for varm. 

Serveringstemperaturen

Temperatur har mykje å seie for kor mykje vinen smakar. Ein vin som blir servert iskald, kjøler ned munnen slik at smaksevna blir redusert. Ein vin som blir servert for varm, smakar mindre aromatisk og friskt i tillegg til at alkoholsmaken kjem tydelegare fram.

Vinen bør heller vere eit par grader for kald enn for varm når han blir servert. Temperaturen i glaset stig nemleg raskt i eit varmt rom.

Dei ulike vinane skal serverast ved ulike temperaturar.

Temperatur for ulike typar vin

Raudvin: 16–18 °C
Kvitvin: 10–12 °C
Musserande/champagne 6–8 °C
Rosévin: 8–12 °C
Portvin: 12–14 °C
Madeira: 12–14 °C
Sherry: 10–14 °C

Vinglas

Eit godt vinglas har stilk og stett og er tulipanforma. Det vil seie at det svingar litt inn mot toppen. Det er ikkje tilfeldig at vinglaset ser ut som det gjer. Innsvinginga av glaset gjer at aromaen ikkje forsvinn for fort, og stilken er til å halde i så vi ikkje varmar opp vinen med handa. Han blir raskt varma opp dersom vi held på sjølve klokka på glaset. I tillegg bør glaset vere klart og gjennomsiktig slik at ein kan vurdere fargen på vinen.

Til musserande vin brukar ein høge, slanke glas. Desse held betre på boblene i vinen enn det eit raudvinsglas gjer. Sterkvin serverer ein i små glas med stett, då det er naturleg å drikke mindre av dette.

Bilete av ulike typar vinglas med vin i.Vinglas frå venstre: champagne, raudvin, kvitvin, sterkvin, brennevin og øl.  

Oppdekking av glas

Vi dekkjer opp med eitt glas til kvar vin framfor kvar kuvert. Skal det serverast mange retter, kan det fort bli mange glas på kuverten. Då fyller ein heller på med glas etter kvart. Tradisjonelt set ein glasa i rekkjefølgje frå høgre mot venstre. Vinen skal ikkje fungere som tørstedrikk, derfor dekkjer ein alltid opp med vassglas i tillegg.

Illustrasjon som viser linjeoppdekking.Linjeoppdekking  

 

Bilete av raudvin i eit glas som blir rotert.Roterande vin i glas

Mengd i glaset

Eit vinglas skal aldri fyllast heilt til randa. Det skal vere mogleg for gjesten å rotere vinen rundt i glaset for å frigjere aromaen utan at det skvalpar over. Glasa finst i ulike storleikar, men eit «vanleg» raudvinsglas rommar om lag 30 cl, og då bør ein ikkje fylle glaset meir enn halvfullt. Vi reknar om lag 12–15 cl raud- eller kvitvin i eit glas. Av musserande vin reknar vi om lag 12 cl i eit glas, og av sterkvin reknar vi om lag 6 cl i eit glas.

 

Bilete av eit glas og flaskar med raudvin. Raud beaujolais  

Bilete av en tallerken med dessert og ei flaske dessertvin i bakgrunnen. Foto.Ein god dessertvin kan vere prikken over i-en. 

Mengd per flaske

Når ein skal servere vin til mange, kan det vere greitt å vite kor mange glas ein reknar på ei flaske, slik at det er lettare å berekne kor mange flasker det er trong for. Ei flaske vin inneheld 75 cl.


Musserande vin: 6–7 glas
Raud- og kvitvin: 5–6 glas
Dessertvin: 12 glas
Sterkvin: 12 glas
Boksvin: 20–24 glas

 

Serveringsrekkjefølgja

Vi serverer ofte fleire vinar til eit måltid. Dermed må vi vite kva for rekkjefølgje vi bør servere vinane i. Ofte kan ein servere den same vinen til fleire retter, dette må vi vurdere ut frå kva slags type mat som blir servert. Når vi planlegg ein fleirretters meny, begynner vi lett med ein forrett og avsluttar med tyngre retter som hovudrett og dessert. På same måte tenkjer vi når vi skal servere vin. Vi begynner med dei lettaste og tørraste vinane, og avsluttar med dei tyngste og søtaste.

Hovudreglane er:

  • lette vinar før tyngre vinar
  • tørre vinar før søte vinar
  • kvite vinar før raude vinar
Sjølv om vi tilrår at kvite vinar bør serverast før raude vinar, kan ein òg ta omsyn til krafta på vinen. Det vil seie at ein lett raudvin kan serverast før ein tung kvitvin. Rekkjefølgja blir då slik:

1. Musserande vin                           5. Tung raudvin
2. Lett kvitvin                                   6. Søte dessertvinar
3. Lett raudvin                                 7. Søte sterkvinar
4. Tung kvitvin                                 8. Brennevin