Fagstoff

À la carte

Publisert: 25.02.2015, Oppdatert: 05.03.2017

Hugselappen:

  • I ein sett meny er menyen bestemt på førehand.
  • I ein à la carte-meny kan gjesten velje rettar og komponere menyen sjølv.

Bilete av eit kjærastepar som studerer ein meny. Foto. 

Vi har mange ulike menytypar. Her skal vi sjå på kva som kjenneteiknar ein à la carte-meny.

 

Servitør tek imot bestillingNår vi tek opp bestilling frå gjestene, må vi vere nøye slik at det blir rett. Ein feil rett fører til lang ventetid for gjestene.   
Grove kuvertbrød i ei korg. Foto.Godt brød og smør set dei fleste gjestene pris på. 
Bilete av bringebærtårn med sjokolademousseBringebærtårn med sjokolademousse er verdt å vente på.  

Kva er à la carte?

Dei fleste serveringsstader har valfrie menyar som gjeld for ein bestemt tidsperiode, og som dei tilbyr gjestene innanfor bestemte tider på dagen. Dette kan til dømes vere ein eigen lunsjmeny med smårettar som dei tilbyr på føremiddagen, og som blir erstatta av ein eigen à la carte-meny på ettermiddagen. À la carte er fransk, og blir ofte omsett med på (spise)kartet eller etter bestilling. À la carte er ei opplisting av ulike valfrie rettar som blir serverte på ein serveringsstad. Menyen blir ikkje bytta ut kvar dag som ved dagens meny, men blir nytta over ein lengre periode som varierer frå bedrift til bedrift.

Ved å bestille frå à la carte, kan gjesten komponere sin eigen meny etter kva han sjølv har lyst på.Dette er det motsette av det vi kallar for ein sett meny, der menyen er bestemt på førehand, og der alle gjestene et den same maten, til dømes i eit bryllaup.

Når ein bestiller mat frå ein à la carte-meny, blir maten laga à la minute. Det vil seie at maten først blir produsert etter at servitøren har levert bestillinga til kjøkkenet. Det gjer at gjesten får ein heilt nylaga rett, men at ein må pårekne ei viss ventetid. 20 minutt er vanleg om ikkje noko anna blir opplyst. Gjestene er gjerne svoltne og kan oppleve at ventetida blir vel lang før dei får maten. På mange serveringsstader set ein difor fram litt godt brød og smør, som gjestene kan kose seg med før maten kjem.

Storleiken på menyen

À la carte-menyen har eit utval av rettar frå dei viktigaste gruppene i menynøkkelen, og han blir brukt over ein kortare eller lengre tidsperiode før han blir skifta heilt eller delvis ut. Det er vanleg med 3-4 rettar i kvar gruppe, men det er ingen reglar for kor stort eit menykart skal vere. Tendensen er nok at restaurantar av utanlandsk opphav har svært store menyar med mange rettar. Storleiken på menyen avheng av ei rekkje faktorar som kjøkkenet sin kapasitet, serveringskapasitet og økonomiske vilkår.

På ein à la carte-meny er det ofte med ein del som kan skiftast ut, og som blir kalla Kjøkkensjefens anbefaling, dagens 3-rettar eller liknande. Dermed kan kjøkkenet selje råvarer dei har mykje av eller som er i sesong akkurat då. Dei kan òg prøve ut nye oppskrifter, gi ein gunstig pris og liknande.

Mange serveringsstader vel å trykkje opp menyen på fleire språk, slik at det skal vere enklare for utanlandske gjester å forstå kva som blir tilbydd.

 

Bilete av Bevaremegvel Bar og Restaurant sin à la carte-meny.