Fagstoff

Naturlig brennevin - konjakk, armagnac, brandy og calvados

Publisert: 11.10.2013, Oppdatert: 05.03.2017

Kollasj: Naturlig brennevin - Kirsebær og cognac. Vinmarker i Charente. Lagring av cognac på eiketønner.Kirsebær og konjakk, vinmarkar i Charente, lagring av konjakk på eiketønner og eit utval av konjakk frå Martell.

Dei mest kjende naturlege brennevinstypane er konjakk (brandy, armagnac) som blir laga av vin, whisky (whiskey) der råstoffet nærmast er øl, rom som blir laga frå melasse, restar frå sukkerproduksjon, tequila frå kaktussaft, calvados frå eplevin og kirsch frå kirsebær.


Konjakk

 

Kart over CognacKart over Cognac

 

vinkart over frankrikeKart over Frankrike

 

Destillerings apparaterPot still og kolonne destilleringsapparat. 

Konjakk kjem frå Cognac i fylket Charente som ligg litt nord for Bordeaux i Frankrike. Namnet er beskytta på same måten som champagne. Det vil seie at det berre er det druebrennevinet som kjem derfrå, som kan bruke namnet. Det same gjeld for armagnac. Anna druebrennevin blir kalla eau de vie eller brandy. Området er delt inn i seks deldistrikt, der Grande Champagne er det beste og Petite Champagne det nest beste. Elles har vi Borderies, Fins Bois, Bon Bois og Bois Ordinaires. Nemninga fine champagne vil seie at konjakken kjem frå dei to beste distrikta, og 51 kjem frå Grande Champagne. (Champagne i samband med konjakk har ingenting med vinen å gjere, men betyr at jorda er kalkhaldig slik ho òg er i Champagne.)
Braastad cognac, konjakk i glass og konjakktønner.

Til konjakk bruker ein kvitvinsdruer, i hovudsak Saint Emilion (Ugni Blanc). Druene blir gjæra som ved raudvinsproduksjon, med skal og steinar. Denne vinen blir fylt i ein koparbehaldar som rommar cirka 2500 liter, som blir varma opp. Destillatet som ein no får, blir kalla brouillis og har ein styrke på cirka 50 prosent. Dette blir destillert ein gong til. Destillatet har tre forskjellige delar og nemningar:

  • Den første delen som kjem, blir kalla «la tête» (hovudet). Væska er ikkje blitt varm nok, og alkoholstyrken er for låg.
  • Den midtre delen blir kalla «le coeur» (hjartet) og inneheld frå 60 til 80 prosent alkohol. Det er denne som blir til konjakk.
  • Den siste delen blir kalla «la queue» (halen). No er væska blitt for varm, og det blir for mye vatn med. Styrken blir for låg.

Første og siste del blir blanda med vin som skal destillerast neste gong. Den midtre delen går så til lagring. I utgangspunktet er dette ei vassklar væske på cirka 70 prosent. Men med lagring på eikefat i frå 2,5 til 40 år blir det ein gyllenbrun drikk med avrunda smak. Ein blandar gjerne forskjellige konjakkar for å komme fram til ein bestemt type. Ein bruker forskjellige nemningar for å angi lengd på fatlagring.

  • 2 års lagring: V.S. (Very Special) – (trestjerners / 3 étoiles), grand cru (Rémy Martin), de luxe, prestige, privilège, tre stjerner, tre kors
  • 4 års lagring: V.S.O.P. (Very Superior Old Pale) – vieux, réserve, qualité rare
  • Minst 6 års lagring: XO (Extra Old) – lagra minimum 6 år på fat, extra, napoléon, très vieux, age d’or, vieille réserve

Ver merksam på at ein del brandyar frå forskjellige land bruker nemninga Napoleon utan at det betyr nokon spesiell kvalitet.

Under lagring fordampar det store mengder konjakk. Det blir sagt at det kvart år dampar vekk like mykje som det som blir drukke i Frankrike. Ettersom dette berre forsvinn i lufta, blir det omtalt som englane sin del.

Armagnac

Armagnac er òg eit beskytta namn. Distriktet ligg søraust for Bordeaux. Destillasjonen er omtrent som i Cognac, men ved ein lågare alkoholprosent, 63 prosent. Dessutan blir det brukt mykje svarteik i lagringsfata. Dette gjer at armagnac har ein kraftigare smak og meir tannin enn cognac. Nemningar om lagringstid er òg omtrent som i Cognac.

Kollasj: Armagnac og dessert. 

Calvados

Calvados er eit beskytta namn på same måten som cognac. Han blir laga i Normandie nordvest i Frankrike i området rundt Pays d´Auge. Råstoffet er gjæra eplesaft, sider som blir destillert på same måten som konjakk og lagra på eikefat. Dei beste blir lagra i opptil 25 år. Ein drikk han som konjakk i konjakkglas.
Kollasj: Bilder av Calvados flasker. 

Brandy

Omtrent alle land som lagar vin, lagar òg druebrennevin som for det meste blir kalla brandy. Smak og kvalitet varierer sterkt. Spania har stor produksjon med lagring på gamle sherryfat. Han er ofte «bonifisert», tilsett smaksstoff, for eksempel vanilje, men han går greitt til den kraftige kaffien der. I Tyskland heiter den Weinbrand, og dei beste kvalitetane kan minne om cognac.
bilde av et glass med Asbach brandy  

Relatert innhald

Aktuelt stoff for