Fagstoff

Genetisk variasjon

Publisert: 08.08.2012, Oppdatert: 25.09.2017
DNA-fingeravtrykk

Ingen individ i ein populasjon er genetisk heilt like. Unntak er einegga tvillingar og artar som formeirar seg ukjønna og dannar klonar. Hos artar med kjønna formeiring er det større grad av genutveksling innanfor ein populasjon enn mellom populasjonar. Ein populasjon deler eit felles genbasseng som er summen av alle gen og allel i populasjonen.

Tvillinger ansikt til ansikt.Einegga tvillingar har den same genetiske utrustinga, men dei kan ha aktivert ulike gen.  

 

Ulike former for kromosommutasjonar. Illustrasjon.Kromosommutasjonar 

 

To hvite sauer.Sauer med fenotyp kvit pels og genotypane AA (homozygot) og Aa (heterozygot). 

 

Frosker som parrer seg.Kjønna formeiring gir genetisk variasjon sidan det medfører nye kombinasjonar av gen.

Gen og allel

Eit gen er ein del av DNA som kodar for eit protein. Ulike utgåver av eit gen blir kalla allel og kan gi protein med litt ulike eigenskapar. Dei fleste artar har to sett av kvart kromosom (diploide), der det eine er arva frå far og det andre frå mor.
Begrepsforklaringer  

Genotype og fenotype

Summen av alle gen og allel utgjer genotypen til individet. Ikkje alle gen og allel i eit individ kjem til uttrykk som synlege eigenskapar. Nokre gen kan slåast av og på avhengig av utviklingsstadium eller utløysande miljøfaktorar. Andre allel er skjulte fordi dei er recessive. Dei synlege eigenskapane hos ein organisme blir kalla fenotypen og er eit resultat av både gen og miljø.

Kjelder til genetisk variasjon

Ny genetisk variasjon oppstår gjennom mutasjonar, overkryssing og kjønna formeiring.

  

 

Endringar i allelfrekvensar i ein populasjon over tid skjer òg når individ flytter på seg og tek allel inn til eller ut frå ein populasjon (genmigrasjon). Tilfeldige hendingar i ein populasjon (genetisk drift) kan òg påverke allelfrekvensane. Eit snøras kan slå ut eit individ som heilt tilfeldig ber eit sjeldan allel. Slike hendingar har størst effekt i små populasjonar.