Fagstoff

Åarjel-saemien grammatihke

Daennie teemesne åadtjoeh åarjel-saemien grammatihkem lïeredh. Vuesiehtimmien gaavhtan maahtah nomeni, verbi jïh seerkeme-baakoej, raajese-bigkemen jïh jarkoestimmien bïjre lohkedh. Lissine maahtah laavenjassh darjodh.

Baakoebalve grammatihkebaakoejgujmie. Guvvie.

Gïele

Maehtebe gïelem ovmessie gïeleldh suerkine juekedh goh fonologije, morfologije, syntakse, leksikovne, semantihke jïh prosodije. Dah ovmessie gïeledh suerkieh soptsestieh guktie åarjelsaemien gïele bigkeme, guktie mijjieh soptsestibie jïh guktie tjaelebe. Daate mijjen grammatihke.

Gïeleldh suerkieh

Maehtebe gïelem ovmessie gïeleldh suerkine juekedh goh fonologije, morfologije, syntakse, leksikovne, semantihke jïh prosodije.

Gïeleldh suerkie

 Væhtabïhkedassh

 Fonologije

gïeletjoeje-learoe, guktie vokaalide jïh konsonaantide jiehtebe

 Morfologije

soptseste guktie baakoeh bigkeme, guktie edtjebe baakoeh sojjehtidh jïh guktie maehtebe orre baakoeh seerkedh

 Syntakse

soptseste guktie maehtebe raajesh bigkedh

 Leksikovne

baakoeh gïelesne, baakoe-learoe

 Semantihke

learoe gïelen sisvegen bïjre jïh guktie edtjebe baakoeh, jiehtegh jïh raajesh guarkedh

 Prosodije

guktie edtjebe baakoeh jiehtedh jïh gusnie edtjebe dïedtem bïejedh gosse baakoem jiehtebe

Syntakse

Saemien gïelen syntakse soptseste guktie edtjebe raajesh bigkedh. Ovmessie gïelh eah daarpesjh seamma syntaksem utnedh. Baakoeh aktene raajesisnie ovmessie råållah utnieh. Baakoeh mah ovmessie funksjovnh raajesinie utnieh mijjieh raajese-lïhtsine gåhtjobe. Gaajhkh raajesh raajese-lïhtsh utnieh. Raajese-lïhtse maahta soptsestidh mij heannede (verbaale), gie/mij dorje (subjekte), gïem/maam dorje (objeekte) jïh guktie heannadimmie dorjesovveme (adveerbiaale).

Morfologije

Learoe mij soptseste guktie baakoeh bigkeme. Vuesiehtimmien gaavhtan guktie baakoeh sojjehtibie jïh guktie baakoeh seerkebe. Gosse baakoeh sojjehtibie dellie mijjieh baakose minngie-gietjiem lissiehtibie. Vg: bïenje – bïenje + m .Gosse baakoeh seerkebe dellie orre baakoeh maadth-baakoste darjobe. Vg vaedtsedh - vaadtsajidh