Fagstoff

Anders Fjellneren bïjre

Anders Fjellner (1795-1876) lij saemien hearra jïh tjaelije. Dïhte teekstem Biejjien baernien såangoe Jeahnaj laantesne tjeeli. Mijjieh maehtebe daam saemiej sjugniedimmie-eposine gohtjedh.

Anders Fjellner, skïereden 18.b. 1795 reakasovvi Ruvhtesne, Härjedaelesne jïh goevten 22.b. 1876 sealadi Suarsesne.

Fjellner lij saemien hearra jïh tjaelije. Jaepien 1821 hearrine sjïdti jïh eelki hearrine Gárasavvonisnie jïh Čohkkirasesne barkedh jaepien 1821. Jaepien 1841 Fjellner båatsoe-raajrojne Suarsese juhtieji jïh desnie årroeji jïh hearrine barki medtie 35 jaepieh. Fjellner åarjel-saemien soptsesti jïh aaj noerhte-saemien gïelem jïh såevmie-gïelem lïeri. Christina Päiviöine, Gárasavvonistie pruvri.

Anders Fjellner soptsesh, joejke-teeksth jïh vaajesh tjöönghki. Saemieh dovne noerhtene jïh åarjene mytologijen soptsesh Fjellnerasse soptsestin. Dïhte dovne åarjel-saemien jïh noerhte-saemien tjeeli. Saemieh iktegisth joejkeme jïh Fjellner lea joejke-teeksth vaajestamme.

Såevmien gïele-dotkije Otto Donner Fjellneren gåajkoe vöölki jïh golteli maam Fjellner soptsesti. Jaepien 1876 Donner tjihtesem «Biejjien baernien såangoe jeahnaj eatnamisnie» bæjhkoehti. Mijjieh maehtebe daam sjugniedimmie-eposine gåhtjodh. Gaatesjen ij originaale-tjaalege daelie gååvnesh jïh boelhkh daestie fååtesieh.

Daate epose soptseste gubpede dah voestes saemieh båetieh. Saemieh leah biejjien baernien jïh jeahna-nïejten maanah. Fjellnere soptsesti, daam eposem govli dovne Torne-dajvesne jïh åarjel-saemien dajvesne.

«Biejjien baernien såangoe Jeahnaj eatnamisnie» aalka guktie lij dej beeli, jïh dan mænngan soptseste guktie Biejjien baernie byjjeni jïh sov såangoe-fealadimmien bïjre. Minngemes åadtjobe govledh gaalletje-guaktaj feelemen bïjre bååstide Saapman. Guktie jeahna-nïejten vïellh dejtie dåålvehtin jïh mahte jaksin. Mijjieh maehtebe aaj lohkedh guktie sjïdti gosse dah guaktah Saepmesne jieliejigan. Jeahna-nïejte saemiedehti jïh dah guaktah gellie maanah åadtjoejigan mah leah saemiej maadtoe.1 

 Baakoe

 

 saemiedehtedh

 gjøre samisk