Fagstoff

Raajese-bigkeme

Baakoeh raajesetseegemen bïjre. Guvvie  

Gaajhkh raajesh baakoeh joekehts funksjovnigujmie utnieh raajesinie. Dah leah raajese-lïhtsh goh subjekte, ryöktesth objekte, ov-ryöktesth objekte, verbaale jïh adverbijaale. Daennie teemesne datne raajese-bigkemen bïjre lïerh jïh guktie dah joekehth raajese-lïhtsh jïh raajesh.

Baakoeh joekehts funksjovnh utnieh raajesisnie. Raajesi baakoeh leah raajese-lïhtsh, goh subjekte, verbaale, objekte jïh adverbijaale, v.g.:

  S            O        V

Baernie gærjam låhka.

Fïerhten gïelen leah joekehts vuekieh guktie raajesh bigkedh. Åarjelsaemien-gïelen nøytraale raajese-bigkeme lea SOV, gusnie S lea raajesen subjekte, O raajesen objekte jïh V raajesen verbaale. Dan åvteste jiehtebe åarjelsaemien lea SOV-gïele, juktie verbe minngemes sæjjan båata daagkeres nøytraale raajesisnie.

Jis guhkebe raajese mij adverbijaaligujmie (Adv.), dellie gellien aejkien dah adverbijaalh maehtieh joekehth sijjide båetedh raajesisnie, v.g.:

   S           O           V        Adv.                                              

Baernie gærjam låhka daan biejjien.

Syntakse lea learoe mij soptseste guktie edtjebe raajesh bigkedh.

 Grammatihke-baakoeh

 

 baakoe-jiehtege, jiehtege

 frase (gruppe av ord)

 åejvie-baakoe

 hovedord

 bijjie-lïhtse

 overledd

 nuelie-lïhtse

 underledd

 raajese-lïhtse

 setningsledd

 ryöktesth objekte

 direkte objekt

 ov-ryöktesth objekte

 indirekte objekt

 sijjie-adverbijaale

 stedsadverbial

 tïjje-adverbijaale

 tidsadverbial

 vuekie-adverbijaale

 måtesadverbial

 åejvie-raajese

 hovedsetning

 lïhtse-raajese

 leddsetning

 soptsestimmie-raajese

 fortellende setning

 nyöjhkeme soptsestimmie-raajese

 nektende fortellende setning

 gihtjeme-raajese

 spørresetning

 nyöjhkeme gihtjeme-raajese

 nektende spørresetning

 stilleme-raajese

 imperativsetning

 nyöjhkeme stilleme-raajese

 nektende imperativsetning