Rettleiing til årsplan / Planlegging av naturfagundervisninga

Haust og feltarbeid.
Opphavsmann: Kristin Bøhle

 

Plankton vert studert i mikroskop.
Opphavsmann: Kristin Bøhle

 

Garnsetting til prøvefiske
Opphavsmann: Kristin Bøhle

 

Podsolprofil.
Opphavsmann: Kristin Bøhle

 

Elgbeite om vinteren
Opphavsmann: Kristin Bøhle

 

Enzymvirkning.
Opphavsmann: Kristin Bøhle

 

Digitalt skolearbeid.
Opphavsmann: Kristin Bøhle

 

PC som hjelpemiddel i undervisningen.
Opphavsmann: Kristin Bøhle

 

Vår med lauvsprett og eksamen.(Bjørk).
Opphavsmann: Kristin Bøhle

Undervisningstimar per skoleår (årstimar)

Utdanningsdirektoratet: Læreplan i naturfag.   

Anna arrangement (inkludert tentamen og eksamen) vil bruke av dette årstimetalet, slik at det reelle talet på undervisningstimar i faget blir mindre.
Fridagar, feriar og ulike arrangement kjem til ulike tidspunkt på skolane. Våre planar er derfor meint som ein rammeplan som kan justerast etter lokale forhold.

Tid per hovudområde / Framdrift

Den anbefalte tida vi har satt av til kvart hovudområde, tek utgangspunkt i at ein skal ha jobba med alle hovudområda før midten av mai. Mengda forsøk, ekskursjonar, prosjekt med meir, som ein legg inn i undervisninga, vil påverke behovet for tid til hovudområdet.
Forskarspira er i stor grad integrert i alle hovudområda, men ein del emne har vi valt å plassere i eiget hovudområde. Om ein ønskjer å bruke innhaldet i forskarspiren parallelt med andre hovudområde, er det sjølvsagd mogleg.

Det må reknast tid til repetisjon og vurdering mellom kvart hovudområde innan denne planen.

Sidan mai og juni pregast av avbrekk, bør ein ha vore gjennom alle hovudområda før mai.
Mai / juni er godt egna til å jobbe med fagstoffet på nye måtar, gjerne på tvers av hovudområde og faggrenser. Dette kan gi betre forståing for heilskapen og større perspektiv.
Eksempel: Ekstra forsøk, feltarbeid, prosjekt, elevforedrag, repetisjon, vurdering og trening til munnleg eksamen (den valde eksamensmodellen).

Ulike utdanningsprogram og val av hovudområde

Utdanningsdirektoratet: Læreplan i naturfag. 

• Yrkesfagleg VG1: Sitat U.dir.: Elever på yrkesfaglige utdanningsprogram skal ha deler av læreplanen for Vg1 som omfatter følgende hovedområder og kompetansemål: 
  Forskerspiren  (kompetansemålene 1 og 3) 
  Bærekraftig utvikling (kompetansemålene 4, 5, 6, 7 og 8) 
  Energi for framtiden (kompetansemålene 1, 2 og 5) 
  Ernæring og helse (hele hovedområdet)  
• Påbygging VG3: Dei tre hovudområda som dei enno ikkje har hatt. Sitat U.dir.: Elever på yrkesfaglig utdanningsprogram og de med fag- eller svennebrev eller annen yrkeskompetanse, som ønsker generell studiekompetanse, følger resten av læreplanen for Vg1.
• Studieførebuande VG1: skal følgje heile læreplanen for naturfag, altså velje alle hovudområda.

Rekkjefølgje av hovudområda

Hovudområda kan veljast i den rekkjefølgja man ønskjer, men …

• ”Berekraftig utvikling” (økologidelen), bør av omsyn til feltarbeidet takast tidleg på hausten i store delar av landet. Ved tilpassing til lokale planar, kan ein sjølvsagt plassere feltarbeidet vinter eller vår.
• ”Forskarspira” inneheld mange grunnleggjande tips om arbeidsmetode, og bør av den grunn kome tidleg i skuleåret.
• ”Kosthald og helse” belys tema som kan vere nyttig bakgrunn for bioteknologikapitlet. Av den grunn anbefaler vi ”Ernæring og helse” før ”Bioteknologi”.

Mengda forsøk og feltarbeid

Læreplanen viser med sine kompetansemål at eksperimentalt og undersøkjande arbeid skal ha ein sentral plass i undervisninga. Talet på slike aktivitetar, eller tida som skal brukast til slikt arbeid er ikkje gitt.

Aktualisering av teori

Erfaringar tilseier at elevaktivitetar bør prioriterast. Elevanes eigne observasjonar og moglegheiter for ”forsking” har stor tyding for interesse, fagleg forståing og engasjement.
Om ein klarer å gi rom for undring og drøfting av det ein ser og erfarer under demonstrasjonar og elevforsøk, vil teorien gi meir meining og bli lettare å forstå.

Tilpassing til lokale læreplanar

Årsplanar og periodeplanar kan brukast som utgangspunkt når ein vil tilpasse til lokale forhold og klassen / skolen sine prioriteringar. Både årsplanar og periodeplanar finnest vedlagt både som pdf og tekstdokument som kan omarbeidast.
Yrkesfag og påbygging skal ha tre av dei 6 hovudområda. Årsplanen må derfor justerast etter lokale behov.
Årsplanen er god å ha når ein skal planleggje tidsbruk på lengre sikt.
Periodeplanar er derimot meir brukbar som utgangspunkt for lokal tilpassing og detaljplanlegging. Desse vil bli fullført parallelt med lærestoffet.

Lykke til!
Hilsen Naturfagredaksjonen, NDLA