Litterær tekst

Goltelidh jïh soptsestidh

  • Innbygg
  • Enkel visning
  • Lytt til tekst
  • Skriv ut

Nïejte jïh baernie. Guvvie.

Dïhte dan vihkeles mijjieh eensilaakan goltelibie jïh soptsestibie gosse mubpiej almetjigujmie soptsestallebe ovmessie tsiehkine. Mijjieh njaalmeldh gïelem ovmessie tsiehkine nuhtjebe. Mijjieh ovmessie almetjigujmie fïerhten biejjien soptsestallebe jïh gïelem jarkelibie tsiehkien mietie.

Goltelidh

Vihkeles mijjieh eensilaakan goltelibie maam mubpieh almetjh jiehtieh. Datne tjoerh eejnegen vuarjasjidh maam mubpieh jiehtieh, jïh dovne guktie  dam jiehtieh. Magkerh baakoeh nuhtjieh? Edtjh datne vaestiedidh, dejgujmie digkiedidh, jallh ajve vuarjasjidh maam jiehtieh? Jallh kaanne dah vaajestieh? Mejtie datne gaajhkem guarkah, kaanne dah ammes jallh geerve baakoeh nuhtjieh juktie datne ih guarkah? Faahketji datne tjoerh njaalmeldh mubpiejgujmie laavenjostedh jïh dov åssjalommesh dejtie buektedh. Guktie datne dellie gïelem nuhtjh?

Daanhtsoeminie. Guvvie.  

Soptsestidh

Mijjieh njaalmeldh gïelem ovmessie tsiehkine nuhtjebe. Gåessie edtjebe voelpigujmie jallh fuelhkine joekehtslaakan soptsestidh, tjåanghkosne jallh Saemiedigkesne håalodh, maam joem åehpiedehtedh j.n.v. Faahketji tjoerebe mubpiejgujmie njaalmeldh laavenjostedh jïh dellie vihkeles sinsitniem guarkadidh. Mijjieh sïjhtebe daajroem, åssjaldahkh jïh åssjalommesh tjïelkelaakan mubpide buektedh dellie tjoerebe jeereldihkie baakoejgujmie ovmessie tsiehkine nuhtjedh. Byjjes digkiedimmie sjïere hammosne. Baakoe-stuvrije digkiedimmiem stuvrie jïh jeahta gïen våaroe soptsestidh jïh gåessie dïhte åådtje soptsestidh. Jis baakoem sïjhth, tjoerh gïetem lutnjedh jïh dellie baakoe-stuvrije dov nommem læstose tjaala. Jis sïjhth maam akt tjïelkesidh, dellie göökte soermh lutnjedh. Dellie vuesehth replihkem sïjhth jïh dellie åadtjoeh åenehkslaakan dam tjïelkesidh jallh lahtestidh.

Digkiedidh

Jis galka digkiedidh dellie naan njoelkedassh: Datne byörh åenehks- jïh tjïelkelaakan soptsestidh. Datne byörh ryöjredidh guktie dov vuajnoeh leah daajroen/faktan våaroemisnie. Edtjh eensi jïh tjïelkelaakan digkiedidh. Datne tjoerh buerkiestidh man gaavhtan datne naemhtie ussjedh.

Golme gyhtjelassh leah vihkeles: Maam edtjh soptsestidh? Guktie sïjhth dam jiehtedh? Jïh man gaavhtan dov vuajnoeh vihkeles?

- Maam datne sïjhth soptsestidh, dïhte daajroen våaroemisnie.

- Man gaavhtan/mannasinie datne naemhtie ussjedh, dïhte lea dov vierhtiej våaroemisnie.

- Guktie datne sïjhth dam jiehtedh? Dïhte lea håalometeknihken våaroemisnie.

Govlesadteme-tsiehkieh

Akte govlesadteme-tsiehkie lea gosse bïevnese-straejmie ajve akten otnjegasse jåhta jïh dïhte dåastoje ij maehtieh vaestiedidh. Dagkerh vuekieh leah: byjjes tjaalegh, lohkemeprievieh jallh artihkelh. Mubpie govlesadteme-tsiehkie lea gåessie maehtebe sinsitniem vaestiedidh, sinsitnine digkiedidh jallh gihtjedidh. Dagkarinie tsiehkine maehtebe goerehtidh, bïhkedidh jïh soptsestidh mubpien almetjen reaksjovni mietie. Gåalmeden govlesadteme-tsiehkie lea gosse seedtije gellie lohkijidie, goltelæjjide jallh vuartasjæjjide soptseste jallh tjaala. Dagkerh medijumh leah: gærjah, plaerieh, radijove jallh TV:e, dellie dam gåhtjobe veljies-govlesadteminie.

Baakoeh

 bïevnese-straejmie

 nyhetsstrøm

 veljies-govlesadteme

 massekommunikasjon